Met de kudde over de heide

Daan: Stel je voor: elke dag om zes uur opstaan, de deur uitlopen en de rest van de dag alleen maar omringd zijn door honderden schapen en de stille, paarse heide. Geen e-mails, geen deadlines, alleen de wind en het geluid van grazende dieren.

Daan: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Annelies. Zij is schaapherder op de Veluwe. Al twaalf jaar trekt ze er bijna dagelijks op uit met haar kudde. Annelies, ontzettend leuk dat je er bent.

Annelies: Dank je wel, Daan. Leuk om hier te zijn.

Daan: We hebben het tegenwoordig vaak over drukte en stress. Maar als ik jouw werk zo hoor, klinkt het bijna als een droom. Is het ook echt zo rustgevend als het lijkt?

Annelies: Nou... [laughs] Ja en nee. Het is absoluut prachtig, vooral in de vroege ochtend als de mist nog over de heide hangt. Dan voel ik me heel rijk. Maar het is ook gewoon fysiek hard werken. Die schapen moeten elke dag naar buiten, of het nu dertig graden is of dat het de hele dag regent. En schapen luisteren niet altijd zo goed als mensen denken.

Daan: [laughs] Nee? Vertel eens. Hoe ziet een gemiddelde dag eruit voor jou?

Annelies: Mijn dag begint vroeg bij de schaapskooi. Eerst controleer ik of alle schapen gezond zijn. Soms is er eentje gewond of zwak, die moet dan achterblijven. Daarna laat ik de honden uit de auto. Zonder mijn bordercollies, Max en Luna, zou ik nergens zijn. Zij zijn echt mijn collega's. En dan gaan de deuren open. Dan is het alsof er een grote, witte wolk naar buiten stroomt.

Daan: Wat mooi beschreven, een witte wolk. En waar gaan jullie dan naartoe? Hebben jullie een vaste route?

Annelies: Nee, we hebben geen vaste route, maar wel een doel. Mijn schapen zijn eigenlijk natuurbeheerders. Ze eten het gras en de jonge boompjes op die tussen de heide groeien. Als we dat niet doen, verdwijnt de heide en wordt het overal bos. Dus ik kijk waar het gras te hoog groeit en daar stuur ik de kudde naartoe.

Daan: Dus de schapen zorgen er eigenlijk voor dat het typisch Nederlandse landschap blijft bestaan?

Annelies: Precies. Zonder schapen zou de Veluwe er heel anders uitzien. Het is een oud ambacht dat nog steeds heel nuttig is voor de natuur.

Daan: Je bent de hele dag buiten in de natuur. Wat doet dat met je hoofd? Merk je dat je anders denkt dan mensen die de hele dag op een kantoor zitten?

Annelies: Ja, ik denk het wel. In het begin vond ik de stilte soms best moeilijk. Je bent de hele dag alleen met je gedachten. Tegenwoordig hebben mensen altijd hun telefoon bij zich of luisteren ze naar muziek. Maar op de heide heb je vaak niet eens goed bereik. Je moet het doen met de geluiden van de natuur. De eerste jaren zocht ik nog wel eens afleiding, maar nu geniet ik juist van die leegte. Je gaat de seizoenen ook veel intenser beleven.

Daan: Hoe bedoel je dat, de seizoenen intenser beleven?

Annelies: Nou, de meeste mensen beleven het weer alleen als ze van hun huis naar de auto lopen, of tijdens een wandeling in het weekend. Ik voel de temperatuur elke dag veranderen. Ik zie de eerste bloemen in de lente, en ik voel de kou van de winter aankomen in de herfst. Je leert ook de regen te accepteren. Als het regent, word je nat. Dat is dan maar zo. Je trekt een goede jas aan en je loopt door. Dat geeft ook een soort rust. Je kunt het weer toch niet veranderen.

Daan: Dat is een mooie levensles. Gewoon accepteren wat er is. Maar zijn er nooit momenten dat je denkt: vandaag echt even niet? Als het bijvoorbeeld stormt en vriest?

Annelies: [sighs] Natuurlijk zijn die momenten er. Soms staat er een ijskoude wind en doet alles pijn. Of als een schaap besluit te ontsnappen en ik erachteraan moet door de modder. Dan ben ik aan het einde van de dag echt doodop en koud tot op het bot. Maar als ik dan thuis kom, een warme douche neem en op de bank ga zitten, voel ik een diepe tevredenheid. Dat is een heel ander soort moeheid dan de moeheid van stress achter een computer.

Daan: Ja, dat geloof ik direct. Dat is gezonde, fysieke moeheid. En hoe reageren de mensen die je tegenkomt op de heide? Want de Veluwe is natuurlijk ook een populair gebied voor toeristen en wandelaars.

Annelies: De meeste mensen vinden het prachtig om ons te zien. Ze stoppen, maken foto's en stellen vragen. Dat vind ik meestal erg leuk, want ik vertel graag over mijn werk. Maar soms is het ook lastig. Wandelaars laten wel eens hun hond loslopen. Als zo'n hond achter de schapen aan gaat, raken de schapen in paniek. Dat kan heel gevaarlijk zijn, vooral als er drachtige schapen bij zijn die bijna lammetjes krijgen.

Daan: Ja, dat is logisch. Mensen realiseren zich soms niet dat het jouw werkplek is, en niet alleen een park.

Annelies: Klopt. Het is natuur, maar het is ook een kwetsbaar systeem.

Daan: Annelies, we moeten langzaam afronden. Ik vond het ontzettend inspirerend om te horen hoe jij leeft met het ritme van de natuur. Wat zou jij onze luisteraars, die misschien veel binnen zitten, willen meegeven?

Annelies: Ik zou willen zeggen: ga eens naar buiten zonder je telefoon. Of laat hem in ieder geval in je tas. Loop een bos in, ga ergens op een bankje zitten en luister gewoon eens tien minuten naar wat er om je heen gebeurt. De natuur heeft geen haast, maar alles gebeurt wel. Daar kun je heel veel rust uit halen.

Daan: Wat een prachtig advies. Heel erg bedankt voor dit gesprek, Annelies.

Annelies: Graag gedaan, Daan.

Daan: En voor de luisteraars thuis: hopelijk helpt dit gesprek je om vandaag ook even de rust op te zoeken. Wil je meelezen met dit gesprek? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!