Met de trein op reis: waarom snelheid overschat is

Lotte: Stel je voor: je moet voor je werk naar Wenen, of op vakantie naar Zuid-Frankrijk, en je besluit de auto én het vliegtuig te laten staan. Gewoon, omdat het kan, maar vooral omdat het je rust geeft. Vandaag praat ik met iemand die dat al vijf jaar doet.

Lotte: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Lotte, en vandaag zit Mark bij me aan tafel. Mark is vijfenveertig, werkt als architect, en besloot een paar jaar geleden zijn reisgedrag radicaal om te gooien. Geen stressvolle vliegvelden meer, geen uren in de file, maar reizen over het spoor. Welkom, Mark!

Mark: Dank je wel, Lotte. Leuk om hier te zijn.

Lotte: Vijf jaar geleden... Wat was voor jou de druppel? Was er één specifiek moment dat je dacht: en nu is het klaar met dat vliegen?

Mark: Nou... [sighs] Ja, eigenlijk wel. Het was een zomervakantie. We stonden met het gezin op Schiphol, in een enorme rij voor de security. Kinderen chagrijnig, mijn vrouw gestrest, ikzelf met hoofdpijn. En toen we eindelijk in het vliegtuig zaten, dacht ik: waarom doen we onszelf dit aan? Al die haast om ergens snel te zijn, terwijl de reis zelf een drama is. Toen heb ik besloten: de volgende keer gaan we met de trein.

Lotte: En nam je gezin dat meteen serieus? Want ja, met de trein naar Zuid-Frankrijk klinkt romantisch, maar is het dat ook met kinderen?

Mark: [laughs] In het begin waren ze sceptisch. "Papa, dat duurt toch veel te lang?" Maar we hebben het een kans gegeven. Onze eerste grote treinreis ging naar Nice. Vanaf het moment dat we op Rotterdam Centraal instapten, begon de vakantie. Geen gedoe met vloeistoffen in kleine zakjes, geen uren van tevoren aanwezig zijn. Gewoon instappen, je tas wegleggen en gaan.

Lotte: Ja, dat herken ik wel. Dat gevoel dat de reis al begint zodra de trein vertrekt. Maar hoe doe je dat praktisch? De trein is in Europa helaas niet één soepel systeem.

Mark: Klopt, het vergt wel wat meer voorbereiding. Je kunt niet alles op één website boeken. Soms moet je verschillende sites gebruiken, zoals de Duitse Bahn of de Franse SNCF. En je moet rekening houden met vertragingen. Dus wat wij doen: we plannen ruime overstappen. Hebben we een overstap in Parijs van twee uur? Dan gaan we daar lekker lunchen. Zo wordt de reisdag een onderdeel van de vakantie.

Lotte: Wat een fijne instelling. Maar je bent architect. Je reist waarschijnlijk ook weleens voor je werk. Hoe gaat dat dan? Zakelijk reizen draait vaak om efficiëntie en snelheid.

Mark: In het begin keken ze wel even op als ik zei dat ik voor een vergadering in Berlijn de trein nam. Maar als ik uitleg dat ik in de trein juist uitstekend kan werken, begrijpen ze het. Je hebt een grote tafel, wifi, stroom, en je kunt ongestoord uren doorwerken. In een vliegtuig ben je constant bezig met instappen, opstijgen, landen... In de trein zit ik uren achter elkaar in een flow. Dus onder de streep ben ik zakelijk vaak productiever.

Lotte: Hm, ja, dat is een heel sterk argument. Je verplaatst je werkplek gewoon. En hoe zit het met de kosten? Dat hoor je natuurlijk heel vaak: de trein is zo duur vergeleken met vliegen.

Mark: Dat is inderdaad de harde reality. Vliegen is vaak belachelijk goedkoop omdat er geen belasting op kerosine zit. Treintickets kunnen flink oplopen. Maar ik kijk naar het grotere plaatje. Als ik vlieg, heb ik ook kosten voor het parkeren bij het vliegveld, of de transfer aan de andere kant. En de ecologische prijs... die zit niet in het ticket, maar die betalen we wel met z'n allen. Voor mij is het een bewuste keuze om dat geld wél uit te geven aan de trein.

Lotte: Ja, de werkelijke kosten liggen inderdaad anders als je alles meerekent. En hoe zit het met de nachttrein? Dat is de laatste jaren weer helemaal terug in Europa.

Mark: Oh, ik ben echt fan van de nachttrein! Vorig jaar ben ik met de Nightjet naar Praag gegaan. Je stapt 's avonds in Amersfoort op, drinkt nog een drankje in de coupé, en dan ga je slapen terwijl de trein rijdt. De volgende ochtend word je wakker, kijk je naar buiten, en zie je het Tsjechische landschap aan je voorbijtrekken. Dat heeft echt iets magisch. En je bespaart ook nog eens een hotelovernachting.

Lotte: Dat klinkt fantastisch. Maar is het ook comfortabel? Ik hoor weleens verhalen over krappe bedden en snurkende medereizigers...

Mark: [laughs] Dat ligt er een beetje aan welk comfortniveau je boekt. Als je kiest voor een zitplaats in een zespersoons coupé, tja, dan doe je waarschijnlijk geen oog dicht. Maar een lig- of slaaprijtuig is echt prima. En ja, je hoort het ritme van de wielen op het spoor, maar dat vind ik juist rustgevend. Het wiegt je in slaap.

Lotte: Het klinkt alsof het reizen zelf weer een avontuur is geworden, in plaats van een noodzakelijk kwaad. Zijn er ook weleens momenten geweest dat je dacht: nu gooi ik de handdoek in de ring, ik boek nu toch een vlucht?

Mark: Nou... vorig jaar winter had ik een reis naar München. Er lag extreem veel sneeuw in Duitsland en het hele treinverkeer lag plat. Ik strandde ergens halverwege in een klein Duits stadje. Dan zit je wel even te balen op een koud perron. Maar ja, aan de andere kant: met die sneeuwstorm vlogen er ook geen vliegtuigen. Uiteindelijk heb ik een hotelletje gezocht, heerlijk lokaal gegeten en ben de volgende dag weer verder gegaan. Je moet flexibel zijn.

Lotte: Precies, die flexibiliteit is de sleutel. Mark, we naderen alweer het einde van ons gesprek. Wat zou jij de luisteraars die misschien nog twijfelen om de trein te pakken, willen meegeven?

Mark: Begin klein. Je hoeft niet meteen een drieweekse rondreis door Scandinavië te plannen. Boek eens een weekendje weg naar Brussel of Parijs. Ervaar hoe het is om relaxed in het centrum van de stad aan te komen, zonder die vliegveldstress. En laat het idee los dat alles snel-snel moet. Snelheid is zwaar overschat. De weg ernaartoe is minstens zo mooi.

Lotte: "Snelheid is zwaar overschat." Wat een prachtige uitsmijter. Dank je wel voor je inspirerende verhaal, Mark. Ik krijg meteen zin om een treinreis te boeken.

Mark: Graag gedaan, Lotte. Goede reis alvast!

Lotte: En voor de luisteraars thuis: hopelijk heeft dit gesprek je aan het denken gezet over je volgende reis. Wil je alles nog eens rustig nalezen? Het transcript van deze aflevering staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!