Met de handen in de aarde: de Nederlandse volkstuin

Femke: Wist je dat er in Nederland duizenden mensen zijn die jarenlang wachten op een klein stukje grond om hun eigen wortels en uien te verbouwen? Welkom bij TalkDutch. Vandaag praten we over een heel bijzondere Nederlandse traditie: de volkstuin.

Femke: Ik ben Femke, en bij mij in de studio zit Annelies. Annelies is 58 jaar en heeft al twintig jaar een volkstuin in Utrecht. Welkom, Annelies!

Annelies: Dank je wel, Femke. Leuk om hier te zijn.

Femke: Twintig jaar... dat is echt een lange tijd! Waarom wilde je destijds zo graag een eigen moestuin?

Annelies: Nou... [sighs] ik woonde in een klein appartement op de derde verdieping. Zonder balkon. Ik miste het groen heel erg. Ik wilde met mijn handen in de aarde wroeten. Gewoon, lekker buiten zijn na een drukke werkdag op kantoor. En ja, toen hoorde ik over de volkstuinvereniging.

Femke: Een vereniging, dus je huurt de grond van een club?

Annelies: Ja, precies. Het is niet jouw eigen grond. Je huurt een stukje, dat noemen we een 'parceel'. En je wordt lid van de vereniging. Maar het was nog niet zo makkelijk om er een te krijgen. Ik moest drie jaar op de wachtlijst staan!

Femke: Drie jaar? Jeetje. Dat is lang wachten voor een paar worteltjes!

Annelies: [laughs] Ja, klopt! Maar het was het waard. Toen ik eindelijk mijn tuin kreeg, was ik zo gelukkig. Het was in het begin wel een wildernis, hoor. Overal onkruid. Ik wist eigenlijk helemaal niet hoe ik moest beginnen.

Femke: Echt? Hoe heb je dat toen geleerd?

Annelies: Nou, door fouten te maken. En door te praten met de buren. Op een volkstuincomplex helpt iedereen elkaar. Mijn buurman, meneer Gerrit, was al tachtig. Hij kwam meteen naar me toe met een schep en zei: "Meisje, je moet eerst de grond omspitten." Hij gaf me ook mijn eerste tomatenplantjes.

Femke: Wat lief! Dus het is niet alleen werken in de natuur, maar ook heel sociaal?

Annelies: Absoluut. Dat is misschien wel het belangrijkste deel. In Nederland denken mensen vaak dat we heel erg op onszelf zijn. Maar op de volkstuin is dat anders. We drinken samen koffie in het clubhuis. We ruilen groenten. Als ik te veel courgettes heb — en geloof me, in de zomer heb je áltijd te veel courgettes — dan geef ik ze aan de buren. En zij geven mij weer aardbeien.

Femke: [laughs] De beroemde courgettestroom! Dat hoor ik vaker van mensen met een tuin. Maar zeg eens, zo'n vereniging... zijn er ook strenge regels? Nederlanders houden immers van regels.

Annelies: Oh, jazeker! [laughs] Soms is het best streng. We hebben een 'groencommissie'. Dat zijn een paar leden die regelmatig over het park lopen om te kijken of je tuin er wel netjes uitziet.

Femke: Wacht eens... een controle? Komen ze controleren of je wel goed je best doet?

Annelies: Ja, echt waar! Als er te veel onkruid staat, of als je gras te hoog is, kun je een brief krijgen. Dan schrijven ze dat je je tuin moet opruimen. Als je dat drie keer niet doet, kun je zelfs je tuin kwijtraken.

Femke: Wow, dat klinkt bijna als een strenge school! Vind je dat niet vervelend?

Annelies: Soms wel een beetje. Maar aan de andere kant... het zorgt er wel voor dat het hele park er mooi uitziet. Het is ook een openbaar park, hè. Er wandelen in het weekend veel mensen doorheen om te genieten van de bloemen en de rust. Dan wil je niet dat één tuin helemaal vol staat met rommel en brandnetels. Het is een balans.

Femke: Ja, dat snap ik wel. En wat vind je nu het allerleukste om te verbouwen?

Annelies: Hm... dat zijn toch de peultjes. Dat zijn van die platte, groene boontjes. Die zijn zo lekker zoet als ze vers uit de tuin komen. Je kunt ze zo rauw opeten. In de winkel zijn ze best duur, maar uit eigen tuin smaken ze echt honderd keer beter. En pompoenen! Die groeien zo snel, dat is fantastisch om te zien.

Femke: Klinkt heerlijk. Maar is het niet ook heel zwaar werk? Vooral in de lente en zomer?

Annelies: Ja, het is fysiek zwaar. Je moet veel bukken, tillen en onkruid wieden — dat is het weghalen van ongewenste plantjes. Soms heb ik 's avonds echt rugpijn. Maar het is een gezonde pijn, snap je? Je bent moe van de frisse lucht en het bewegen, niet van de stress.

Femke: Dat is een mooi verschil. Fysieke moeheid in plaats van mentale moeheid. Als mensen nu luisteren en denken: "Goh, dat wil ik ook", wat is dan jouw belangrijkste tip voor hen? Wat wil je onze luisteraars meegeven?

Annelies: Begin klein. Koop niet meteen een grote tuin van tweehonderd vierkante meter als je nog nooit een plant hebt verzorgd. Begin met een paar potten op je balkon of een klein hoekje in je tuin. En wees niet bang om fouten te maken. Soms gaat een plant dood, nou en? Volgend jaar probeer je het gewoon weer. En wees geduldig. De natuur laat zich niet haasten.

Femke: Wat een mooie, rustgevende boodschap. Dank je wel voor dit fijne gesprek, Annelies. En heel veel succes met de peultjes dit seizoen!

Annelies: Graag gedaan, Femke. En bedankt!

Femke: En voor de luisteraars: misschien is het tijd om de handen eens vuil te maken. Tot de volgende keer bij TalkDutch!