Genoeg is genoeg: Matthijs over status en het roer omgooien

Ruben: Waarom antwoorden we in Nederland bijna altijd met ‘druk, druk, druk’ als iemand vraagt hoe het met ons gaat? Is druk zijn een statussymbool geworden, of zijn we simpelweg vergeten hoe we moeten ontspannen?

Welkom bij een nieuwe aflevering van TalkDutch. Mijn naam is Ruben en vandaag zit ik aan tafel met Matthijs. Matthijs had een leven dat op papier perfect leek: een glansrijke carrière als jurist op de Amsterdamse Zuidas, een indrukwekkend salaris en de status die daarbij hoort. Maar drie jaar geleden gooide hij het roer radicaal om. Hij nam ontslag en werd meubelmaker. Matthijs, ontzettend fijn dat je er bent.

Matthijs: Dank je wel, Ruben. Fijn om hier te zijn en mijn verhaal te mogen delen.

Ruben: Laten we meteen teruggaan naar die periode op de Zuidas. Je werkte daar tachtig uur per week, las ik. Hoe zag je leven er toen uit?

Matthijs: [sighs] Nou, achteraf gezien was het een soort roes. Mijn wekker ging om zes uur ’s ochtends en ik was zelden voor tien uur ’s avonds thuis. En zelfs als ik thuis was, stond mijn telefoon nooit uit. Ik was constant bezig met mailtjes beantwoorden, dossiers doornemen en me voorbereiden op de volgende dag. In het begin geeft dat een kick. Je voelt je belangrijk, je verdient veel geld, en iedereen in je omgeving reageert vol bewondering. Maar langzaam maar zeker sloop de vermoeidheid erin. Niet alleen fysiek, maar vooral mentaal.

Ruben: Wanneer merkte je voor het eerst dat die bewondering van de buitenwereld niet meer genoeg was om je op de been te houden?

Matthijs: Dat was op een gewone dinsdagochtend. Ik stond in de lift naar de twintigste verdieping en ik voelde ineens mijn hart wild tekeergaan. Ik kreeg geen lucht meer. Toen de liftdeuren opengingen, kon ik niet uitstappen. Ik ben direct weer naar beneden gegaan, naar mijn auto gelopen en ik ben naar huis gereden. Daar heb ik drie dagen met de gordijnen dicht op de bank gezeten. Mijn lichaam zei simpelweg: tot hier en niet verder. Het was een totale burn-out.

Ruben: Wat heftig. Dus je lichaam trok eigenlijk aan de handrem toen je dat zelf niet meer kon.

Matthijs: Ja, precies. En dat was achteraf gezien mijn redding. Maar op dat moment voelde het als een enorme nederlaag. Ik dacht: ik ben mislukt. In onze maatschappij koppelen we onze identiteit zo sterk aan ons werk en onze prestaties. Als je dat niet meer kunt, wie ben je dan nog? Dat was een heel beangstigende vraag.

Ruben: Ja, dat herken ik wel. We zijn in Nederland erg gericht op efficiëntie en succes. "Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg," zeggen we wel, maar ondertussen ligt de lat maatschappelijk gezien ontzettend hoog. Hoe reageerde jouw omgeving toen je vertelde dat je de advocatuur definitief achter je liet?

Matthijs: Nou, de reacties waren heel dubbel. Mijn directe familie was opgelucht, want die zagen al langer dat het niet goed met me ging. Maar collega’s en vrienden reageerden vaak onbegrijpend. Ze zeiden dingen als: "Je gooit je hele studie en je carrière weg," of "Is dit niet gewoon een tijdelijke crisis?" Sommigen dachten echt dat ik gek geworden was. Je merkt dan pas hoe statusgevoelig mensen eigenlijk zijn. Als je vertelt dat je advocaat bent, kijken mensen anders naar je dan wanneer je vertelt dat je tafels schuurt en zaagt.

Ruben: Dat is pijnlijk, maar waarschijnlijk ook heel verhelderend. Hoe ben je er uiteindelijk bij gekomen om juist met je handen te gaan werken? Meubelmaker is wel heel wat anders dan contracten screenen.

Matthijs: [laughs] Ja, dat is zeker waar! Tijdens mijn herstelperiode zocht ik naar iets waarbij ik mijn hoofd kon uitzetten. Ik begon in de schuur van mijn vader een beetje te knutselen met oud hout. En voor het eerst in jaren voelde ik weer een soort pure voldoening. Als jurist ben je de hele dag bezig met abstracte concepten, conflicten en papierwerk. Je creëert niets tastbaars. Maar met houtbewerking zie je aan het einde van de dag direct resultaat. Je begint met een ruwe plank en een paar uur later heb je een prachtige, gladde plank die ergens in past. Die tastbaarheid, dat gaf me zoveel rust.

Ruben: Dus het was echt de behoefte om iets fysieks te creëren, iets wat echt bestaat in de fysieke wereld.

Matthijs: Absoluut. En ook het tempo. Hout dwingt je om geduldig te zijn. Als je haast hebt, maak je fouten. Je moet luisteren naar het materiaal, kijken naar de nerven. Het is bijna een vorm van meditatie. Ik ging van tachtig uur per week stressen naar veertig uur per week focussen op één ding tegelijk.

Ruben: Maar Matthijs, we moeten het ook even over de praktische kant hebben. Je ging van een topinkomen naar het onzekere bestaan van een beginnende ambachtsman. Hoe heb je dat financieel opgevangen? Dat moet een enorme omschakeling zijn geweest.

Matthijs: Dat was ook de grootste drempel. Ik moest mijn dure appartement in Amsterdam verkopen en ik ben kleiner gaan wonen. Mijn leaseauto moest weg. In het begin was dat heel confronterend. Je bent gewend dat je alles kunt kopen wat je wilt zonder erbij na te denken. Maar ik merkte al snel dat veel van die consumptie ook een manier was om de leegte en de stress van mijn werk te compenseren. Ik kocht spullen om mezelf te belonen voor het harde werken. Nu ik minder verdien, leef ik veel bewuster. En eerlijk gezegd mis ik die luxe totaal niet. Mijn vrijheid en mijn mentale gezondheid zijn me zoveel meer waard dan een nieuwe auto of een designertas.

Ruben: Dat is een mooie les. We denken vaak dat we meer spullen nodig hebben om gelukkig te zijn, terwijl we eigenlijk behoefte hebben aan meer tijd en ruimte.

Matthijs: Ja, we zitten vaak gevangen in een vicieuze cirkel. We werken hard om dure spullen te kopen, en we moeten hard blijven werken om die spullen te onderhouden. Als je daar eenmaal uitbreekt, zie je pas hoe absurd het eigenlijk is.

Ruben: Je bent nu drie jaar bezig met je eigen meubelmakerij. Als je nu terugkijkt op de man die tachtig uur per week op de Zuidas werkte, wat voel je dan?

Matthijs: Vooral medelijden, denk ik. Ik zie nu hoe blind ik was voor de signalen van mijn eigen lichaam en geest. Ik dacht dat ik gelukkig was omdat ik succesvol was, maar ik was eigenlijk gewoon verdoofd door de drukte. Nu voel ik me elke dag verbonden met wat ik doe. Mijn werk is zwaar, fysiek ben ik aan het einde van de dag moe, maar het is een gezonde moeheid. Geen stress-moeheid.

Ruben: Prachtig verwoord, Matthijs. We naderen het einde van ons gesprek. Ik stel mijn gasten altijd één laatste, persoonlijke vraag. Wat zou jij onze luisteraars, die misschien ook vastzitten in die sleur van 'altijd maar druk zijn', willen meegeven?

Matthijs: Ik zou willen zeggen: durf stil te staan. We zijn zo bang voor de leegte en voor wat er gebeurt als we stoppen met rennen. Maar pas als je stilstaat, kun je horen wat je echt nodig hebt. En wees niet bang voor statusverlies. Wat andere mensen van je vinden, betaalt je rekeningen niet en het maakt je al helemaal niet gelukkig. Kies voor wat je energie gééft, in plaats van wat je energie kost.

Ruben: Dank je wel, Matthijs. Wat een ontzettend inspirerend verhaal en een waardevolle les voor ons allemaal.

En voor de luisteraars: bedankt voor het luisteren naar TalkDutch. Vond je dit een boeiend gesprek? Vergeet je dan niet te abonneren op onze podcast. Alles nog eens rustig nalezen? Het volledige transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!