Samenwonen in een oude school: de kunst van het polderen

Noor: Wat doe je als je buren beslissen dat de gezamenlijke tuin dit jaar een wilde bloemenweide wordt, terwijl jij eigenlijk gewoon een strak gazon wilde om te barbecueën? En hoe overleef je de eindeloze vergaderingen over de aanschaf van een nieuwe gedeelde wasmachine?

Noor: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Noor. Vandaag praat ik met de 48-jarige Mirjam. Zij woont nu zeven jaar in een oude basisschool in Utrecht, die ze samen met elf andere huishoudens heeft omgebouwd tot een unieke woongroep. Mirjam, ontzettend leuk dat je er bent.

Mirjam: Dank je wel, Noor. Leuk om hier te zijn en erover te vertellen.

Noor: Ja, want toen ik je verhaal las, dacht ik meteen: een oude basisschool, dat klinkt fantastisch. Maar ik dacht ook direct aan de praktische kant. Hoe ben je daar eigenlijk terechtgekomen? Was het een langgekoesterde droom?

Mirjam: Nou... [laughs] eigenlijk wel en niet. Ik woonde hiervoor in een vrij standaard driekamerappartement. Prima hoor, maar ik miste echt contact. Je kent het wel: je groet elkaar in de gang, maar je weet eigenlijk nauwelijks wie er naast je woont. En toen kwam dit project op mijn pad. Een groep mensen had het plan opgevat om deze school te kopen van de gemeente en helemaal te verbouwen. Het sprak me meteen aan. Het idee dat je je eigen, volwaardige woning hebt, maar wel de gangen, de binnentuin en een grote gemeenschappelijke ruimte deelt.

Noor: Dus je hebt echt je eigen voordeur, je eigen badkamer en keuken? Het is geen studentenhuis.

Mirjam: Nee, absoluut niet! Dat is een groot misverstand. Ieder huishouden heeft een eigen, zelfstandig appartement. Mijn woonkamer is bijvoorbeeld een oud klaslokaal, met van die enorme, hoge ramen. Prachtig licht is dat. Maar zodra ik mijn voordeur uitstap, sta ik in de brede gang die vroeger de schoolgang was. En daar kom je elkaar dus tegen.

Noor: En hoe is dat? Want ik kan me voorstellen dat je soms ook gewoon met je verkeerde been uit bed bent gestapt en geen zin hebt in een praatje bij de brievenbus.

Mirjam: Oh, zeker. Dat heeft iedereen wel eens. In het begin vond ik dat best lastig. Dan dacht ik dat ik altijd sociaal moest doen. Maar we hebben door de jaren heen echt geleerd om elkaars grenzen te respecteren. Als ik met mijn oortjes in door de gang loop, weet iedereen: Mirjam wil nu even rust. En dat is oké. Maar ja, in het begin is dat echt wel even zoeken. Je moet heel duijke afspraken maken.

Noor: Wat voor afspraken dan? Geef eens een voorbeeld.

Mirjam: Nou, neem bijvoorbeeld de gezamenlijke tuin. Dat was vroeger het schoolplein. We hebben de tegels eruit gehaald en er een groene oase van gemaakt. Maar ja, wie onderhoudt dat? En wie beslist wat er geplant wordt? We hebben nu een 'tuingroepje' van drie bewoners die de boel coördineren. Maar grote beslissingen, zoals de aanschaf van een nieuwe boom of een grote picknicktafel, die bespreken we tijdens onze maandelijkse bewonersvergadering.

Noor: Een maandelijkse vergadering... [laughs] Dat klinkt heel erg Nederlands. Wordt er dan veel gepolderd?

Mirjam: [sighs] Nou, breek me de bek niet open. Polderen is bijna onze tweede natuur geworden. We besluiten alles op basis van consensus. Dat betekent dat we net zo lang doorpraten tot iedereen ermee kan leven. Soms is dat echt vermoeiend. Dan gaat het een uur lang over de kleur van de verf voor de gemeenschappelijke gangen. De een wil rustig beige, de ander vindt dat saai en wil felgroen. Dan denk ik wel eens: jongens, waar maken we ons druk om? Maar ja, aan de andere kant zorgt het er wel voor dat iedereen zich gehoord voelt. En dat is de basis van onze gemeenschap.

Noor: Ja, want als er één iemand heel ontevreden is, dan blijft dat natuurlijk sluimeren in zo'n kleine gemeenschap.

Mirjam: Precies. En dat wil je voorkomen. We wonen hier met heel verschillende mensen. Er wonen jonge gezinnen met kinderen, singles zoals ik, maar ook een ouder echtpaar dat al met pensioen is. Dat maakt het heel rijk, maar het vraagt ook om flexibiliteit. De kinderen rennen soms door de gangen, dat kan best lawaaiig zijn. Terwijl de oudere bewoners juist behoefte hebben aan rust.

Noor: En hoe lossen jullie dat op? Als iemand echt last heeft van de kinderen bijvoorbeeld?

Mirjam: Door het direct bespreekbaar te maken. Niet op een boze manier, of met een briefje onder de deur door schuiven. Nee, gewoon even aankloppen en zeggen: "Goh, de kinderen waren gisteren wel erg enthousiast aan het rennen, ik probeerde een boek te lezen." Meestal is dat genoeg. We kennen elkaar zo goed dat we dat van elkaar kunnen hebben. We eten ook regelmatig samen. Elke woensdag kookt een van de bewoners in de gemeenschappelijke keuken voor wie wil aanschuiven. Dat haalt de scherpe randjes eraf.

Noor: Wat ontzettend gezellig. Dus je hoeft eigenlijk nooit alleen te eten als je dat niet wilt.

Mirjam: Klopt. En dat is voor mij echt de grootste winst. Als ik een zware dag heb gehad op mijn werk, hoef ik niet alleen in mijn stille appartement te zitten. Ik kan gewoon naar de gemeenschappelijke ruimte lopen en er is altijd wel iemand voor een kop thee of een goed gesprek. Maar tegelijkertijd... als ik die behoefte niet heb, sluit ik mijn eigen deur en ben ik echt op mezelf. Die balans is heilig.

Noor: Heb je wel eens momenten gehad dat je dacht: ik pak mijn koffers, ik ga weer terug naar een gewone flat?

Mirjam: Ja, die momenten zijn er geweest. Vooral tijdens de grote verbouwing in het begin. We hebben toen ontzettend veel zelf gedaan om kosten te besparen. Dan sta je op zaterdagmorgen in het stof te klussen, en dan is er discussie over hoe de leidingen moeten lopen. Toen dacht ik echt: waar ben ik aan begonnen? Waarom heb ik niet gewoon een kant-en-klaar huis gekocht? Maar nu het af is, en ik zie hoe we hier samenleven... nee, ik zou echt niet meer anders willen. Het weegt zo ruim op tegen de nadelen.

Noor: Het klinkt alsof het je ook als persoon heeft veranderd. Klopt dat?

Mirjam: Absoluut. Ik ben veel toleranter geworden. Vroeger kon ik me echt ergeren aan kleine dingen, zoals rommel van anderen. Nu denk ik: ach, die schoenen in de gang staan er morgen waarschijnlijk niet meer. Ik heb geleerd om los te laten en te vertrouwen op de groep. En ik ben ook beter geworden in het aangeven van mijn eigen grenzen. Dat moet wel, anders word je opgeslokt.

Noor: Mooi hoe zo'n woonvorm je dus ook dwingt tot persoonlijke groei. Mirjam, we moeten langzaam gaan afronden. Wat zou je onze luisteraars willen meegeven die misschien ook dromen van zo'n alternatieve manier van wonen?

Mirjam: Ik zou zeggen: laat je niet afschrikken door de verhalen over vergaderen en polderen. Ja, het kost energie en je moet kunnen delen. Maar wat je er aan warmte, gezelligheid en sociale veiligheid voor terugkrijgt, is onbetaalbaar. Begin klein, praat eens met mensen die het al doen, en zet die stap. Het verrijkt je leven echt enorm.

Noor: Wat een prachtige afsluiting. Heel erg bedankt voor je openhartigheid, Mirjam. En heel veel geluk gewenst in jullie mooie schoolgebouw.

Mirjam: Graag gedaan, Noor. Dank je wel.

Noor: Dit was TalkDutch voor vandaag. Het heeft mij in ieder geval aan het denken gezet over hoe we in Nederland met onze buren samenleven. Wil je dit gesprek rustig nalezen om de nieuwe woorden te leren? Het volledige transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!