De wind als baas: het leven van een molenaar

Daan: Stel je voor: je kantoor beweegt als het waait, en je bent helemaal afhankelijk van de wind om je werk te doen. Vandaag praat ik met iemand die dat dagelijks meemaakt.

Daan: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Daan. Mijn gast is Arjan. Hij is zevenenveertig jaar en werkt als beroepsmolenaar op een historische korenmolen. Welkom, Arjan.

Arjan: Dank je wel, Daan. Leuk om hier te zijn en over mijn vak te vertellen.

Daan: Ja, want voor de meeste mensen is een molen gewoon iets moois voor op een foto. Maar voor jou is het dagelijks werk. Hoe begint jouw dag?

Arjan: Nou, dat hangt echt af van het weer. Het eerste wat ik doe als ik wakker word, is naar de lucht kijken. Waait het hard genoeg? Waar komt de wind vandaan? Als ik bij de molen kom, moet ik de kap met de wieken naar de wind toe draaien. Dat noemen we 'kruien'. Het is best zwaar werk met een groot wiel en kettingen. Daarna klim ik naar boven om de zeilen op de wieken te leggen. Dan kan de molen gaan draaien en kunnen we graan malen.

Daan: Dus je bent eigenlijk een soort sporter in de ochtend.

Arjan: [laughs] Ja, zo kun je het wel zien. Het is heel fysiek werk.

Daan: En wat doe je als er helemaal geen wind is? Heb je dan een vrije dag?

Arjan: [laughs] Nee, helaas niet! Er is altijd werk te doen. Een molen is een enorme machine van hout en steen. Dat heeft veel onderhoud nodig. We moeten de houten tanden van de wielen smeren met bijenwas. En de grote molenstenen moeten scherp blijven. Na een tijdje malen worden die stenen glad. Dan moeten we met een speciale hamer weer kleine groefjes in de steen slaan. Dat noemen we 'billen'. Heel precies werk, anders krijg je geen mooi meel.

Daan: Voel je die rijke geschiedenis ook als je daar binnen aan het werk bent?

Arjan: Absoluut. Mijn molen is gebouwd in 1734. Als ik daar binnensta en de molen draait hard... dan kraakt het hout en trilt de hele vloer. Je ruikt de geschiedenis ook echt: oud hout, smeer en vers meel. Ik besef dan heel goed dat er al eeuwenlang mensen op exact dezelfde plek stonden te werken. Dat geeft een heel speciaal gevoel van rust, maar ook van verantwoordelijkheid.

Daan: Is het ook weleens gevaarlijk? De wind kan in Nederland best onvoorspelbaar zijn.

Arjan: Zeker. De wind is je vriend, maar hij kan ook je vijand worden. Als het plotseling hard gaat stormen, moet je snel reageren. Als de molen te snel gaat draaien, kan er door de wrijving tussen houten delen brand ontstaan. Dat is de grootste angst van elke molenaar. Je moet de molen dan snel op de rem zetten. Je moet dus altijd scherp zijn en de wolken leren lezen.

Daan: Je leeft dus echt samen met de natuur. Veel mensen op kantoor zijn dat contact een beetje kwijt.

Arjan: Klopt. Ik heb hiervoor jarenlang op een kantoor gewerkt achter een computer. Ik wist nauwelijks wat voor weer het was. Nu voel ik de kou en de wind op mijn gezicht. Mijn hele ritme is veranderd. Als het waait, maak ik lange dagen. Als het windstil is, doe ik het rustiger aan. Het geeft me een soort natuurlijke rust. Ik voel me veel minder gestrest dan vroeger.

Daan: En wie koopt jouw meel eigenlijk? Is er nog wel markt voor?

Arjan: Gelukkig wel! Steeds meer mensen willen lokaal en ambachtelijk eten. We verkopen veel aan bakkers in de buurt die speciaal brood bakken. En we hebben een winkeltje onderin de molen waar dorpelingen meel halen voor pannenkoeken. Het is echt een puur product van de wind en de gemeenschap. Een molen moet draaien. Als hij stilstaat, gaat hij juist kapot.

Daan: Arjan, wat zou je onze luisteraars tot slot willen meegeven?

Arjan: Nou... misschien dat we in ons moderne leven soms iets te veel controle willen hebben. We willen alles plannen. Maar soms moet je gewoon kijken hoe de wind waait, en je daarop aanpassen. Dat brengt veel rust.

Daan: Prachtig gezegd. Heel erg bedankt voor dit mooie gesprek, Arjan. En succes op de molen!

Arjan: Dank je wel, Daan. Het was me een genoegen.

Daan: En voor de luisteraars thuis: bedankt voor het luisteren. Wil je meelezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!