Drie generaties onder één dak: de kangoeroewoning

Noor: Heb je er weleens over nagedacht hoe het zou zijn om de muren van je huis te delen met drie generaties van je eigen familie? Geen deuren die wagenwijd openstaan, maar wel heel dicht bij elkaar wonen.

Noor: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Noor. Vandaag praat ik met Marleen. Zij woont sinds vier jaar in een zogenaamde kangoeroewoning in Brabant, samen met her vierentachtigjarige moeder én haar twintigjarige studerende zoon. Marleen, ontzettend fijn dat je er bent.

Marleen: Dank je wel, Noor. Leuk om hier te zijn en mijn ervaringen te delen.

Noor: Ja, want kangoeroewonen... Voor veel mensen klinkt het als een idyllische droom uit een verleden tijd, maar voor anderen misschien eerder als een recept voor gegarandeerde familieruzies. Hoe begon dat avontuur voor jullie?

Marleen: Nou, het was eigenlijk een besluit dat voortkwam uit een praktische noodzaak, dat moet ik eerlijk toegeven. Mijn moeder werd wat slechter ter been na het overlijden van mijn vader. Ze woonde in een groot, nogal tochtig huis met een enorme tuin die ze simpelweg niet meer kon bijhouden. En tegelijkertijd zocht mijn zoon, die studeert in Tilburg, wanhopig naar een kamer. De woningmarkt is momenteel natuurlijk een drama. Ik dacht toen op een avond: dit moet toch anders kunnen? Waarom gaan we niet allemaal onder één dak wonen, maar dan wel allebei met onze eigen, volwaardige voordeur?

Noor: Ja, precies. Want een kangoeroewoning is niet gewoon een groot huis waar iedereen een eigen slaapkamer heeft, toch? Hoe zit dat bouwkundig precies in elkaar?

Marleen: Klopt, dat is inderdaad een heel belangrijk verschil. Het zijn in feite twee zelfstandige woningen die via een tussendeur met elkaar verbonden zijn. Wij hebben destijds een oude tweekapper gekocht en die helemaal verbouwd. Mijn moeder woont nu beneden op de begane grond. Zij heeft haar eigen knusse woonkamer, keukentje, badkamer en slaapkamer. Geen drempels, alles is gelijkvloers gemaakt met het oog op de toekomst. Mijn zoon en ik delen het grotere gedeelte erboven en daarnaast. We hebben elk onze privacy, maar die tussendeur in de hal... tja, die is inmiddels wel de spil van ons gezinsleven geworden.

Noor: En staat die deur dan de hele dag open? Of is er een soort ongeschreven wet over wanneer je wel en niet zomaar bij elkaar binnenloopt?

Marleen: Oh, daar hebben we in het begin echt heel duijke afspraken over moeten maken! [laughs] Want in het eerste enthousiasme liep mijn moeder natuurlijk om de haverklap bij ons binnen om te vragen of we een kopje thee wilden, of om zomaar even te kletsen. Heel lief bedoeld natuurlijk, maar op een gegeven moment zat ik met een vriendin op de bank en stond zij opeens ongevraagd in de kamer. Toen hebben we de 'klink-regel' ingevoerd.

Noor: De klink-regel? Die moet je me even uitleggen, dat klinkt intrigerend.

Marleen: Nou, het is eigenlijk heel simpel. Als de tussendeur stevig op de klink zit, dus gewoon dicht is, dan moet je eerst aankloppen voor je binnenkomt. Is de deur op een kier? Dan mag je gewoon doorlopen. Dat geeft zo enorm veel rust. Je hoeft nooit bang te zijn dat je iemands privacy schendt of op een ongelegen moment binnenvalt. En het grappige is dat mijn zoon, die nu twintig is, die regel ook heel strikt hanteert. Hij heeft zijn eigen studiootje op de zolderverdieping. Soms zien we hem dagenlang nauwelijks, en dat is ook prima. Hij leidt zijn eigen studentenleven.

Noor: Ja, want dat lijkt me ook een fascinerende dynamiek. Een jonge student en een oma van in de tachtig onder één dak. Hoe botst dat? Of vult dat elkaar juist aan?

Marleen: Het vult elkaar verrassend goed aan, al moesten ze in het begin natuurlijk wel aan elkaar wennen. Mijn zoon houdt van harde muziek en komt in het weekend weleens diep in de nacht thuis. Gelukkig hoort mijn moeder niet meer zo heel scherp, dus dat scheelt een hoop irritatie! [laughs] Maar zonder gekheid, ze hebben echt een unieke band opgebouwd. Mijn zoon helpt haar met haar tablet als ze de weg kwijt is op het internet, of hij tilt een zware boodschappentas voor haar naar binnen. En mijn moeder kookt dan weer extra vaak voor hem als hij een drukke tentamenweek heeft. Dan staat er ineens een dampend pannetje soep voor zijn deur. Die kleine, alledaagse dingen... dat is echt goud waard.

Noor: Wat ontzettend prachtig om te horen. Maar het is vast niet altijd rozengeur en maneschijn. Je hebt natuurlijk ook te maken met mantelzorg. Hoe weegt die zorg op tegen de gezelligheid?

Marleen: Ja, dat is de keerzijde waar je heel reëel en eerlijk in moet zijn. Mijn moeder is tachtig plus, dus de zorgbehoefte groeit gestaag. Ik doe de boodschappen, ik ga mee naar het ziekenhuis en ik regel haar medicijnen. Omdat we zo dicht bij elkaar wonen, glijd je daar heel makkelijk in. Je bent er immers toch al. Soms voel ik me daardoor weleens een beetje beklemd... of nou ja, beklemd is misschien een groot woord, maar ik voel die verantwoordelijkheid continu op mijn schouders rusten. Als ik een weekendje weg wil met vrienden, moet ik toch altijd eerst regelen dat er iemand is die even bij haar gaat kijken. Je kunt je nooit helemaal loskoppelen van het huis.

Noor: Nee, je kunt de deur niet zomaar achter je dichttrekken en de boel de boel laten. Je staat in feite altijd 'aan'.

Marleen: Precies. En dat is soms best pittig. Je moet echt heel bewust leren om je eigen grenzen te bewaken. Ik heb moeten leren zeggen: "Mam, vanavond even niet, ik ben echt te moe." Dat vond ik in het begin verschrikkelijk moeilijk. Je wilt absoluut niet overkomen als een kille of slechte dochter. Maar als ik mezelf voorbijloop, heeft zij uiteindelijk ook helemaal niets aan mij. Gelukkig begrijpt ze dat inmiddels heel goed. We praten er nu veel opener over dan voorheen.

Noor: Hebben jullie destijds ook juridisch of financieel veel moeten regelen? Want in Nederland is samenwonen met familieleden op het gebied van belastingen en toeslagen soms nogal een ingewikkelde puzzel, toch?

Marleen: Nou, breek me de bek niet open! Dat was destijds echt een bureaucratische nachtmerrie. De gemeente wist in het begin eigenlijk niet zo goed wat ze met onze aanvraag aan moesten. Wordt het gezien als één huishouden of zijn het er officieel twee? Dat heeft namelijk enorme gevolgen voor de gemeentelijke belastingen, maar bijvoorbeeld ook voor de AOW van mijn moeder. Als de overheid besluit dat je samenwoont, kun je flink gekort worden op je uitkering. We hebben echt maandenlang moeten praten, bezwaarschriften moeten indienen en formulieren moeten invullen om aan te tonen dat we echt twee aparte, zelfstandige wooneenheden hebben met elk een eigen huisnummer. Dat is wel iets wat mensen echt heel goed moeten uitzoeken voor ze aan zo’n avontuur beginnen. Laat je vooraf heel goed informeren door een fiscaal adviseur of de gemeente zelf.

Noor: Dat is echt een heel waardevolle waarschuwing inderdaad. Want die ambtelijke regeltjes kunnen zo'n mooi en sociaal initiatief behoorlijk in de weg zitten. Als je nu zo terugkijkt op de afgelopen vier jaar, zou je het dan weer exact zo aanpakken?

Marleen: Absoluut. Zonder enige twijfel. De nadelen wegen voor mij absoluut niet op tegen de onbetaalbare voordelen. Als ik zie hoe mijn moeder geniet van de levendigheid om haar heen... Ze is nooit eenzaam. Ze hoort er helemaal bij. En voor mijn zoon is het een veilige, stabiele haven in een turbulente levensfase. En ikzelf? Ik vind het heerlijk om te weten dat we er voor elkaar zijn als het echt nodig is. Het geeft me een heel diep gevoel van geborgenheid.

Noor: Wat mooi gezegd, Marleen. Tot slot, wat zou jij onze luisteraars willen meegeven die misschien ook dromen van zo’n kangoeroewoning of een andere vorm van generatiewonen?

Marleen: Ik zou zeggen: doe het vooral, maar begin met een heel goed, eerlijk gesprek. Praat niet alleen over de mooie, romantische dromen, maar juist over de mogelijke irritaties, de privacy en de persoonlijke grenzen. En zet die afspraken desnoods op papier, hoe gek of zakelijk dat ook voelt met je eigen familie. Goede hekken maken goede buren, zeggen ze wel eens. Nou, bij een kangoeroewoning maken goede, duidelijke afspraken en een simpele deurklink de allerbeste huisgenoten.

Noor: Wat een prachtige uitsmijter. Heel erg bedankt voor je openhartigheid en je inspirerende verhaal, Marleen. En heel veel geluk gewenst met de hele familie daar in Brabant.

Marleen: Graag gedaan, Noor. Ontzettend bedankt.

Noor: Wil je dit boeiende gesprek nog eens rustig nalezen? Het transcript staat gratis voor je klaar op talkdutch punt nl. Tot morgen!