Karin (52) over de kunst van het praten met je buren

Noor: Karin, wat is nou het meest absurde conflict waar je ooit tussen hebt moeten bemiddelen?

Karin: [laughs] Nou, dan denk ik meteen aan die ruzie over een conifeer die drie centimeter over de erfgrens hing. De ene buurman wilde hem snoeien, de andere dreigde met de politie. Echt bizar hoe hoog dat kan oplopen.

Noor: Vier jaar lang ruzie over drie centimeter... Ongelooflijk. Welkom bij TalkDutch. Ik praat vandaag met Karin, ze is tweeënvijftig en werkt als vrijwillig buurtbemiddelaar in Nijmegen. We wonen in Nederland dicht op elkaar, Karin. Hoe kom je erbij om in je vrije tijd ruzies tussen buren op te lossen?

Karin: Het is toevallig ontstaan. Ik werkte in het personeelswerk en was dus al veel bezig met gesprekken. Toen las ik een oproepje in de wijkkrant. Het sprak me meteen aan. Iedereen heeft buren, en iedereen heeft wel eens last van elkaar. Maar hoe je dat oplost, fascineerde me.

Noor: Ja, want we hebben allemaal wel eens een buurman die net iets te hard boort. Maar wanneer schakel je nou buurtbemiddeling in? Dat doe je niet direct bij de eerste de beste geluidsoverlast, neem ik aan?

Karin: Nee, de meeste mensen lossen het zelf op door even aan te bellen. Maar soms is de sfeer al zo verpest dat een gesprek aan de deur meteen uitloopt op ruzie. Of mensen durven simpelweg niet meer aan te bellen. Dan komen wij in beeld, vaak via de woningbouw of de politie. Belangrijk is wel dat het op basis van vrijwilligheid is. Beide partijen moeten aan tafel willen zitten.

Noor: Als één partij absoluut niet wil, kun je weinig beginnen. Maar hoe begin je dan? Loop je dan gewoon naar binnen bij die ruziënde buren?

Karin: We werken altijd in tweetallen. Eerst gaan we apart op gesprek bij beide buren. Dan horen we hun kant van het verhaal. En geloof me, Noor, die twee verhalen zijn vaak zo verschillend dat je je afvraagt of ze het wel over dezelfde situatie hebben.

Noor: [laughs] Dat herken ik wel, iedereen heeft zijn eigen waarheid. Maar hoe zorg je er dan voor dat je niet direct partij kiest? Je gaat toch onbewust meevoelen met degene die voor je zit?

Karin: Dat is inderdaad het moeilijkste van ons vak. Je moet je eigen oordelen parkeren. We zijn getraind om onpartijdig te zijn. Ik luister met empathie, maar zonder gelijk te geven. Ik zeg bijvoorbeeld: "Ik hoor dat u hier veel stress van heeft," in plaats van: "Wat vervelend dat uw buurman zo hard met de deuren slaat." Begrijp je het verschil?

Noor: Ja, heel subtiel. Je erkent het gevoel, zonder de schuld bij de ander neer te leggen. En als je dan beide verhalen hebt gehoord? Wat is de volgende stap?

Karin: Als ze akkoord zijn, organiseren we een gesprek op een neutrale locatie, zoals een buurtcentrum. Wij leiden dat gesprek en spreken vooraf regels af: elkaar laten uitpraten, niet schelden, en proberen in de ik-vorm te praten. Wij gaan de oplossing niet aandragen. Zij moeten er samen uitkomen. Een oplossing die ze zelf bedenken, werkt simpelweg het beste.

Noor: En lukt dat dan ook echt vaak? De sfeer in zo'n kamertje is vooraf vast om te snijden.

Karin: O, absoluut. De eerste tien minuten zijn vaak heel ongemakkelijk. Maar na een tijdje zie je vaak een kantelpunt. Laatst hadden we een zaak met een oudere mevrouw en een jong gezin boven haar. Mevrouw klaagde over het constante rennen en springen boven haar hoofd. Ze werd er gek van en dacht dat die buren het expres deden.

Noor: En die jonge ouders voelden zich waarschijnlijk enorm op de vingers gekeken?

Karin: Precies. Die durfden hun kinderen bijna niet meer te laten bewegen. Tijdens het gesprek bleek dat die mevrouw heel eenzaam was en op elk geluidje lette. En de ouders begrepen simpelweg niet hoe gehorig die vloer was. Toen dat eenmaal openlijk besproken werd, kwam er begrip. Ze maakten afspraken over speeltijden en de ouders kochten een zacht vloerkleed. En mevrouw stuurde voortaan een appje in plaats van met een bezemsteel op het plafond te slaan.

Noor: Wat mooi. Het gaat dus eigenlijk bijna nooit over die vloer of die boom, maar over het gebrek aan communicatie?

Karin: Bijna altijd. Het gaat over gezien en gehoord willen worden. Als je buurman je negeert als je klaagt over overlast, voelt dat als een persoonlijke afwijzing. Dat doet pijn, en van daaruit ontstaat boosheid. Zodra die boosheid plaatsmaakt voor kwetsbaarheid, is de ruzie vaak al voor de helft opgelost.

Noor: Maar er zijn vast ook situaties waarin het écht niet lukt. Wanneer moet je zeggen: sorry, maar hier kunnen we niks meer mee?

Karin: [sighs] Ja, ongeveer zeventig procent van de bemiddelingen slaagt, dus dertig procent niet. Soms is de haat simpelweg te diep geworteld. Als mensen al tien jaar procederen en elkaar constant treiteren, dan is het vertrouwen zo kapot dat een gesprek niet meer helpt. En we bemiddelen ook niet bij zware verslavingsproblematiek of psychiatrische aandoeningen. Dat is werk voor professionals, niet voor vrijwilligers. Dan moeten we de grens trekken.

Noor: Dat lijkt me inderdaad heel zwaar. Hoe ga je daar zelf mee om? Neem je die verhalen dan niet mee naar huis?

Karin: In het begin wel, dan lag ik er 's nachts echt over te piekeren. Maar we worden goed begeleid en we hebben intervisie met andere bemiddelaars om ervaringen te delen. En na verloop van tijd leer je om het los te laten. Ik sluit de deur van het buurtcentrum achter me, en dan laat ik het conflict daar. Ik kan de wereld niet redden, ik kan alleen proberen een brug te bouwen.

Noor: Mooi gezegd. En hoe heeft dit werk jouw eigen blik op je buren veranderd?

Karin: [laughs] Ik ben veel alerter geworden. Als mijn buurman nu harde muziek opzet, denk ik niet meteen: wat een asociale vent. Ik loop er veel sneller even heen voor een praatje, of ik stuur een vriendelijk berichtje. Je moet de relatie onderhouden vóórdat er problemen ontstaan. Dan kun je veel makkelijker iets tegen elkaar zeggen als er een keer wel wat is.

Noor: Ja, preventief investeren in het contact. Karin, tot slot: wat zou jij onze luisteraars willen meegeven?

Karin: Ga praten als je nog niet boos bent. Wacht niet tot de emmer overloopt. Als je je al drie weken ergert en je stapt er dan pas heen, dan is je toon waarschijnlijk heel beschuldigend. Praat vanuit jezelf, leg uit wat het met jou doet, en vraag hoe de ander ertegenaan kijkt. En vooral: blijf nieuwsgierig naar het verhaal van je buur. Meestal is het geen opzet, maar onwetendheid.

Noor: Wat een waardevol advies. Blijf nieuwsgierig naar het verhaal van je buren. Heel erg bedankt voor dit gesprek, Karin, en bedankt voor het mooie werk dat je doet.

Karin: Graag gedaan, Noor.

Noor: En voor de luisteraars: hoe is het contact met jullie buren? Misschien een mooi moment om vandaag eens vriendelijk te zwaaien of een praatje te maken. Wil je meelezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!