Licht in de donkere maanden: Sophie over haar winterdip

Eva: Heb jij dat ook? Zodra de klok achteruit gaat en de herfst begint, wil je het liefst de hele dag in bed blijven liggen. Vandaag praten we over de winterdip, iets waar heel veel Nederlanders last van hebben.

Eva: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Eva. Vandaag praat ik met Sophie. Zij is vijfendertig jaar en werkt als grafisch ontwerper. Jarenlang was de winter voor haar een zware periode van extreme moeheid en somberheid. Tot ze een oplossing vond die haar leven veranderde: lichttherapie. Sophie, super dat je er bent.

Sophie: Dank je wel, Eva. Leuk om hier te zijn.

Eva: Sophie, neem ons eens mee naar zo'n typische novemberdag van een paar jaar geleden. Hoe zag die eruit voor jou?

Sophie: Nou... [sighs] het begon eigenlijk al direct als de wekker ging. Het was buiten nog pikdonker. Ik lag in bed en ik voelde me alsof ik lood in mijn armen en benen had. Echt een heel zwaar gevoel. Ik dacht alleen maar: ik wil niet opstaan, laat me met rust.

Eva: En dat was niet gewoon een keertje moe zijn?

Sophie: Nee, absoluut niet. Het was elke dag zo. En het vreemde was: in de zomer had ik nergens last van. Dan sprong ik om zeven uur fit uit bed. Maar zodra het oktober werd, veranderde er iets in mijn hoofd en mijn lichaam. Ik kreeg ontzettende trek in suiker, pasta, brood... echt koolhydraten. En ik was de hele dag somber. Mijn vrienden zeiden vaak: "Goh Sophie, wat ben je stil." Maar ik had gewoon de energie niet om sociaal te doen.

Eva: Wat heftig. Want je moet natuurlijk ook gewoon werken.

Sophie: Ja, precies. Ik zat dan op mijn werk achter de computer, maar er kwam echt niks uit mijn handen. Ik kon me niet concentreren. Ik dacht destijds echt dat er iets mis met me was. Misschien een burn-out, of een echte depressie. Ik voelde me ook schuldig naar mijn collega’s en mijn partner. Je wilt gezellig zijn, maar het lukt gewoon niet.

Eva: Ja, dat herken ik wel een beetje. Die donkere dagen in Nederland kunnen ook echt grijs en lang zijn. Wanneer dacht je: en nu ga ik hulp zoeken?

Sophie: Dat was denk ik drie jaar geleden. Het was januari, de feestdagen waren voorbij, en het was al weken grijs weer. Ik zat huilend aan de keukentafel omdat ik de vaatwasser niet wilde inruimen. Dat was de druppel. Ik dacht: dit is niet normaal, ik moet naar de huisarts.

Eva: En wat zei de huisarts?

Sophie: Die luisterde heel rustig en stelde een paar vragen. Hij zei al vrij snel: "Sophie, jij hebt waarschijnlijk last van een seizoensgebonden depressie, in de volksmond een winterdip." Hij legde uit dat mijn biologische klok in de war raakte door het gebrek aan daglicht. In de winter is er in Nederland simpelweg te weinig intensief licht. En hij stelde lichttherapie voor.

Eva: Lichttherapie. Dat klinkt heel technisch. Wat moest je precies doen?

Sophie: [laughs] Ja, dat dacht ik ook! Ik dacht aan ingewkelde apparaten in het ziekenhuis. Maar het was eigenlijk heel simpel. Ik moest een speciale lamp kopen. Een daglichtlamp. Dat is een vrij platte, witte lamp die heel fel, wit licht geeft. Zonder uv-straling, dus het is niet slecht voor je huid of je ogen. En die lamp moest ik thuis op de eettafel zetten.

Eva: Oké, en dan? Moet je daar dan de hele tijd in staren?

Sophie: Nee, gelukkig niet! Je mag er juist niet de hele tijd recht in kijken, want dat is veel te fel. Je zet hem schuin voor je neer, op zo'n dertig centimeter afstand. En dan moet je er elke ochtend twintig tot dertig minuten naast zitten. Je kunt ondertussen gewoon ontbijten, de krant lezen of op je telefoon kijken. Zolang het licht maar in je ogen valt. Je ogen vangen dat licht op en geven een signaal aan je hersenen dat de dag is begonnen.

Eva: En werkte dat meteen de eerste dag?

Sophie: Nee, de eerste twee dagen merkte ik eigenlijk niks. Ik dacht nog: wat een onzin, ik zit hier gewoon tegen een felle lamp aan te kijken. Maar na een dag of vijf merkte ik ineens dat ik makkelijker wakker werd. Het zware gevoel in mijn benen werd minder. En na twee weken... ja, het klinkt misschien gek, maar ik voelde me weer mezelf. Mijn energie was terug.

Eva: Wat bijzonder dat zoiets simpels als licht zo'n groot effect heeft.

Sophie: Ja, bizar hè? Het heeft te maken met de aanmaak van melatonine, het slaaphormoon. Als er overdag te weinig licht is, blijft je lichaam dat hormoon aanmaken. Daardoor blijf je dus de hele dag slaperig. Die felle lamp stopt die aanmaak direct in de ochtend.

Eva: Gebruik je die lamp nu nog steeds?

Sophie: Ja, absoluut. Zodra de herfst begint, ergens in oktober, haal ik hem van zolder. Ik gebruik hem nu preventief. Dus elke ochtend tijdens mijn ontbijt staat die lamp aan. Het hoort nu echt bij mijn ochtendroutine, net als tandenpoetsen en koffie drinken. En ik moet zeggen: ik heb sindsdien geen winterdip meer gehad. De winter is nog steeds niet mijn favoriete seizoen, maar ik kom er nu zonder problemen doorheen.

Eva: Wat een mooi resultaat, Sophie. We zijn bijna aan het einde van ons gesprek. Wat zou jij de luisteraars willen meegeven die nu ook worstelen met die donkere maanden?

Sophie: Blijf er niet mee rondlopen en denk niet dat je je aanstelt. Een winterdip is echt iets lichamelijks, geen gebrek aan motivatie of zo. En probeer overdag, ook als het bewolkt is, toch even naar buiten te gaan voor een wandeling. Elk beetje natuurlijk licht helpt. En als dat niet genoeg is: praat erover met je huisarts en probeer zo'n lamp. Het kan je echt je winter teruggeven.

Eva: Dank je wel voor je openheid en deze mooie tips, Sophie. Fijn dat je er was.

Sophie: Graag gedaan, Eva.

Eva: Wat een inspirerend gesprek met Sophie. Soms zit de oplossing voor mentale en fysieke klachten in iets heel natuurlijks, zoals licht. Heb jij ook last van de winterblues? Misschien helpt een ochtendwandeling of een daglichtlamp jou ook wel. Wil je dit gesprek rustig nalezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!