Overleven in de verjaardagskring

Sanne: Waarom feliciteren we in Nederland eigenlijk de hele familie als er maar één persoon jarig is? En waarom zitten we altijd in een grote kring op verjaardagen?

Sanne: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Thomas. Thomas is achtendertig jaar en werkt als cultuurtrainer. Hij helpt mensen die net in Nederland wonen om de Nederlandse gewoontes en tradities te begrijpen. En ja, daar horen ook onze verjaardagen bij. Welkom in de studio, Thomas!

Thomas: Dank je wel, Sanne. Leuk om hier te zijn en over dit onderwerp te praten.

Sanne: Thomas, we moeten het echt hebben over de Nederlandse verjaardag. Voor veel buitenlanders is dat een cultuurschok. Waarom is dat zo, denk je? Wat horen we het meest?

Thomas: [laughs] Nou, dat begrijp ik heel goed. Het begint al direct bij de voordeur. Je komt binnen op een verjaardag en je moet iedereen feliciteren. Niet alleen de jarige, maar ook de partner, de ouders, de broers, de zussen... Zelfs de buurman die toevallig ook op bezoek is! Mensen die net in Nederland wonen, vinden dat heel vreemd. Die vragen zich af: "Waarom feliciteer ik de moeder of de vriend van de jarige? Zij zijn toch niet jarig vandaag?"

Sanne: Ja, precies! Ik doe dat zelf ook altijd, zonder erbij na te denken. Het hoort er voor ons gewoon bij. Maar als je er logisch over nadenkt, is het inderdaad best raar. Waar komt die gewoonte vandaan? Is daar een reden voor?

Thomas: Het heeft te maken met onze gemeenschapscultuur. We vieren het succes van de hele familie. Een verjaardag is een feest voor iedereen die dicht bij de jarige staat. Het is een manier om te zeggen: "Wat fijn dat deze persoon in jouw leven is." Maar voor een buitenlander voelt het soms heel ongemakkelijk om een hand te geven aan tien vreemde mensen en te zeggen: "Gefeliciteerd met je broer." Of nog erger: drie kussen op de wang geven aan mensen die je nog nooit hebt gezien.

Sanne: Oh ja, die drie kussen! Gelukkig doen we dat nu iets minder vaak sinds de coronatijd, maar het gebeurt nog steeds. En dan hebben we natuurlijk de beroemde 'kring'. Vertel, hoe leg je dat uit aan de mensen in jouw trainingen?

Thomas: Ah, de 'kringverjaardag'. Dat is echt een klassieker. In veel landen sta je op een feestje, je loopt rond met een drankje in je hand, er is harde muziek... Maar in Nederland kom je binnen, en wat zie je? Een cirkel van stoelen in de woonkamer. Je krijgt een stoel aangewezen door de gastheer of gastvrouw, en daar moet je blijven zitten. De hele middag of avond.

Sanne: [laughs] Ja, vreselijk eigenlijk, als je het zo omschrijft! Maar het is wel heel overzichtelijk, toch?

Thomas: Dat is het zeker. Het is heel praktisch, en Nederlanders houden van praktisch. Iedereen kan elkaar zien en iedereen hoort bij de groep. Maar het nadeel is natuurlijk dat je de hele tijd praat met de persoon die links van je zit, en de persoon die rechts van je zit. Als je pech hebt en je zit naast een oom die alleen maar over zijn auto wil praten, dan kan het een heel lange middag worden. Je kunt niet zomaar weglopen naar de andere kant van de kamer.

Sanne: Ja, dat herken ik wel van vroeger! En dan zijn er ook nog de hapjes. De legendarische blokjes kaas en de plakjes worst met een augurkje erin. Dat is ook typisch Nederlands, toch?

Thomas: Absoluut. De 'koude schotel' of de 'borrelplank' noemen we dat. En het grappige is dat die hapjes vaak op een heel vaste manier voorbijkomen. Eerst krijg je koffie met taart. Pas als iedereen de taart op heeft, gaat de gastheer de keuken in voor bier, frisdrank en die kaas en worst. Er zit een heel strak ritme in de middag. Als nieuwkomer moet je dat echt leren. Je kunt niet zomaar meteen om een biertje vragen als je binnenkomt om twee uur 's middags. Dan kijkt iedereen je raar aan.

Sanne: Nee, inderdaad! Eerst de koffie en de taart, dat is een heilige regel. Maar Thomas, wat adviseer jij mensen die voor het eerst naar zo'n Nederlandse verjaardag gaan? Hoe overleef je dat als je de taal nog niet perfect spreekt?

Thomas: Mijn belangrijkste tip is: bereid je voor op de 'small talk'. Dat is het praten over kleine, makkelijke onderwerpen. Het weer, hoe je naar het feestje bent gereisd, of hoe druk het was op het werk. Nederlanders zijn over het algemeen heel open, maar op een verjaardag houden we het graag gezellig en licht. Ga dus niet meteen een diep gesprek aan over politiek of religie, tenzij je de mensen heel goed kent. En probeer vooral te lachen om de situatie. Het is oké om aan de mensen naast je te vertellen dat je het een grappige traditie vindt. De meeste Nederlanders hebben veel zelfspot en kunnen daar wel om lachen.

Sanne: Ja, we zijn ons er best wel van bewust dat het een beetje een gekke traditie is. Maar stiekem vinden we het ook wel heel knus. Het woord 'gezellig' is hier eigenlijk voor gemaakt, denk ik.

Thomas: Klopt helemaal. 'Gezelligheid' is de kern van de Nederlandse verjaardag. Het gaat niet om een spectaculaire show, een dj of dure drankjes. Het gaat erom dat je samen bent, praat en de tijd deelt. Als je dat eenmaal begrijpt, is die kring ineens een stuk minder eng. Dan is het eigenlijk best wel warm en gastvrij.

Sanne: Wat mooi gezegd. Thomas, tot slot: wat wil je onze luisteraars meegeven die binnenkort worden uitgenodigd voor een Nederlandse verjaardag?

Thomas: [sighs] Wees vooral niet bang. Koop een leuk, klein cadeautje — een bloemetje, een lekker biertje of een doosje chocola is altijd goed. Ga gewoon in die kring zitten, neem een blokje kaas en geniet van de ervaring. Het is de allerbeste manier om de Nederlandse cultuur en taal echt te leren kennen.

Sanne: Een prachtig advies om mee te eindigen. Dank je wel voor je komst en je mooie inzichten, Thomas.

Thomas: Heel graag gedaan, Sanne.

Sanne: En voor de luisteraars thuis: ga jij binnenkort naar een Nederlandse verjaardag? Heel veel succes in de kring! Wil je meelezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!