Kijk eens om je heen: Achter de schermen met Bram

Sanne: Heb je wel eens meegemaakt dat een hele wagon met reizigers plotseling stil werd en samen naar elkaar begon te luisteren?

Bram: [laughs] Ja, absoluut. Dat gebeurde laatst nog toen een klein meisje haar favoriete knuffel kwijt was in een volle trein. Binnen een minuut was iedereen op de grond onder de stoelen aan het zoeken. Prachtig was dat om te zien.

Sanne: Wat een mooi beeld. Welkom bij een nieuwe aflevering van TalkDutch. Vandaag praat ik met Bram. Bram is al vijftien jaar conducteur bij de Nederlandse Spoorwegen. Hij ziet elke dag honderden mensen, hoort hun verhalen en bewaart de rust op het spoor. Welkom, Bram.

Bram: Dank je wel, Sanne. Leuk om hier te zijn.

Sanne: Bram, conducteur zijn is zo veel meer dan alleen kaartjes controleren, toch? Waarom heb je ooit voor dit vak gekozen?

Bram: Nou... ik werkte vroeger op een kantoor. Hele dagen naar een computerscherm staren. Ik werd er eerlijk gezegd een beetje ongelukkig van. Ik wilde graag onder de mensen zijn. En in de trein heb je de hele wereld in het klein. Van studenten tot directeuren, iedereen zit bij elkaar. Dat vond ik vanaf de eerste dag fascinerend.

Sanne: De hele wereld in het klein... Ja, dat snap ik wel. Maar het is ook hard werken, denk ik. Je moet soms ook de strenge politieagent spelen. Mensen zijn wel eens chagrijnig, of er is vertraging. Hoe ga je daarmee om?

Bram: Klopt, niet elke dag is een feestje. Als de treinen niet rijden door een storing, dan zijn mensen boos. En dat snap ik ook heel goed. Ze willen gewoon snel naar hun werk of naar huis. Mijn geheim? Altijd rustig blijven en echt luisteren. Als iemand tegen mij begint te schreeuwen, ga ik niet terugschreeuwen. Ik zeg vaak: "Ik snap dat u baalt, ik baal ook. Laten we samen kijken hoe we u toch thuis krijgen." Dat helpt bijna altijd om de situatie rustig te krijgen.

Sanne: Hm, dat klinkt heel logisch, maar het lijkt me best moeilijk als iemand echt boos op je is. Voel je je wel eens onveilig?

Bram: Soms is er spanning, ja. Zeker laat op de avond in het weekend, als er alcohol in het spel is. Maar we leren tijdens onze opleiding heel goed hoe we met dat soort spanning moeten omgaan. En ik moet zeggen: in de meeste gevallen lost een grapje of een vriendelijk woord de situatie op. Mensen willen zich vaak gewoon gehoord voelen.

Sanne: Wat trouwens ook typisch Nederlands is in de trein, is de stiltecoupé. Ik zie daar wel eens mensen heel boos naar elkaar sissen als er iemand zachtjes praat. Hoe is dat voor jou als conducteur?

Bram: [laughs] Oh, de stiltecoupé! Dat is echt een heilige plek voor veel Nederlanders. Als conducteur ben ik daar soms een soort politieagent in een bibliotheek. Mensen vergeten wel eens dat ze daar zitten en gaan heel hard bellen. En dan krijg ik direct boze blikken van de andere reizigers, alsof ik het moet oplossen. Ik loop er dan rustig naartoe en wijs even vriendelijk naar de sticker op het raam. Meestal is dat gelukkig genoeg.

Sanne: Ja, we nemen onze rust heel serieus in Nederland! Maar er is vast ook een andere kant. Heb je een specifiek moment dat je altijd is bijgebleven? Een herinnering die je echt raakte?

Bram: Oh, er zijn er zo veel. Maar er is één mevrouw die ik nooit meer vergeet. Ze was al heel oud, ik schat in de tachtig. Ze zat in de trein en ze keek heel angstig om zich heen. Ik liep naar haar toe en vroeg of alles goed ging. Ze vertelde me dat ze voor het eerst in dertig jaar weer met de trein reisde. Haar man was kort geleden overleden en zij moest nu helemaal alleen naar haar zus. Ze had geen idee hoe het werkte met in- en uitchecken.

Sanne: Oh, wat ontzettend spannend voor haar. Wat heb je toen gedaan?

Bram: Ik ben even rustig naast haar gaan zitten. Ik heb een kopje thee voor haar gehaald. En bij haar overstap op het grote station ben ik met haar meegelopen naar het andere perron. Toen ze de volgende trein in stapte, gaf ze me een hand en zei: "Dank je wel, jongen. Nu durf ik dit vaker te doen." Ja... [sighs] toen had ik wel even een brok in mijn keel.

Sanne: Wat een prachtig verhaal, Bram. Dat is echt de menselijke kant van je werk. Dat kan geen computer of automaat vervangen.

Bram: Precies! En dat is waarom ik dit werk nog steeds met zoveel liefde doe. We leven tegenwoordig in een maatschappij waarin bijna iedereen op zijn telefoon kijkt. In de trein zie je dat ook. Iedereen zit in zijn eigen bubbel met een koptelefoon op. Maar zodra er iets gebeurt, of als je oprecht contact maakt, dan breken die muren heel snel af.

Sanne: Ja, die schermen inderdaad... Dat herken ik zelf ook. Ik betrap mezelf er ook wel eens op dat ik snel mijn telefoon pak in de trein. Maar eigenlijk missen we dan heel veel van de wereld, toch?

Bram: Zeker weten. Je mist de verandering in het landschap. Maar je mist vooral de mensen om je heen. Soms zie je iemand die gewoon even een praatje kan gebruiken. Een simpele "goedemorgen" kan voor sommigen de enige stem zijn die ze die dag horen.

Sanne: Wat een mooie gedachte om bij stil te staan. We vergeten soms hoe klein dat gebaar kan zijn, maar hoe groot de impact is. Bram, we gaan alweer richting het einde van ons gesprek. Wat zou jij onze luisteraars, die vaak ook de taal aan het leren zijn en misschien wel eens in de Nederlandse trein zitten, willen meegeven?

Bram: Nou, ten eerste: wees vooral niet bang om met ons te praten! Conducteurs vinden het vaak juist heel gezellig om een praatje te maken. En ten tweede: zet die telefoon eens een kwartiertje uit tijdens je treinreis. Kijk naar buiten, kijk naar de mensen. Het maakt je reis zo veel leuker.

Sanne: Wat een waardevol advies. Dank je wel voor je openheid en je prachtige verhalen, Bram. En natuurlijk bedankt dat je ons elke dag weer veilig op onze bestemming brengt.

Bram: Heel graag gedaan, Sanne.

Sanne: Wat een inspirerend gesprek met Bram. Het herinnert me eraan om weer eens wat vaker om me heen te kijken als ik onderweg ben. Het hele transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl.