Met een koude duik je hoofd leegmaken

Eva: Stel je voor: het is januari, het vriest een beetje, en je staat in je badpak bij een koud natuurmeer. Je ademt diep in en stapt het ijskoude water in. Waarom zou iemand dat in vredesnaam doen?

Eva: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Eva. Vandaag praat ik met Sanne. Zij is negenendertig, werkt in de zorg en doet al drie jaar aan winterzwemmen om haar mentale en fysieke gezondheid een boost te geven. Sanne, welkom. Wat ontzettend leuk dat je er bent.

Sanne: Dank je wel, Eva. Heel leuk om hier te zijn.

Eva: Ja, ik moet er zelf echt niet aan denken, eerlijk gezegd. Koud water, brr! Waarom ben je hier ooit mee begonnen?

Sanne: [laughs] Ja, dat snap ik heel goed, hoor. De meeste mensen verklaren me ook echt voor gek. Het begon eigenlijk drie jaar geleden. Ik zat toen mentaal niet zo lekker in mijn vel. Het was winter, het was grijs, en ik voelde me constant moe en een beetje somber. Een vriendin van mij deed al aan winterzwemmen en zei: 'Sanne, je moet echt een keer meegaan. Het geeft je een enorme energieboost.' Ik dacht toen... nou ja, slechter dan dit kan ik me bijna niet voelen, dus ik probeer het gewoon.

Eva: Ja, logisch. En hoe was die allereerste keer? Want dat lijkt me echt een enorme schok voor je lichaam.

Sanne: O, dat was het zeker! Mijn hele lichaam schreeuwde meteen: nee, ga hier weg! Je krijgt echt een soort ademnood door de kou. Je gaat heel snel en hoog ademhalen. Maar mijn vriendin hielp me gelukkig om rustig te blijven. 'Adem uit, Sanne,' zei ze, 'focus op je ademhaling.' En na dertig seconden gebeurde er iets heel bijzonders. Mijn lichaam werd rustig. De kou deed ineens geen pijn meer, het voelde juist heel tintelend en fris. Ik stond er uiteindelijk maar één minuut in, maar toen ik eruit kwam, voelde ik me... ja, alsof ik de hele wereld aankon. Ik kon alleen nog maar lachen.

Eva: Wat bizar eigenlijk. Dus die kou doet echt iets met je hersenen?

Sanne: Absoluut. Je hersenen maken meteen heel veel stoffen aan, zoals endorfine en adrenaline. Dat zijn de stofjes die je een gelukkig en energiek gevoel geven. Het is een soort natuurlijke high, zeg maar. De somberheid die ik die winter voelde, was na die eerste keer zwemmen echt urenlang helemaal weg. En na een paar weken merkte ik dat ik me over het algemeen veel fitter en vrolijker voelde.

Eva: Dus het helpt echt tegen die bekende winterdip?

Sanne: Ja, voor mij honderd procent. Het is alsof je de resetknop van je lichaam en geest indrukt. Als je in dat koude water stapt, kun je simpelweg nergens anders aan denken. Je kunt niet piekeren over je werk of je zorgen maken over de toekomst. Je bent alleen maar bezig met het nu, met overleven en rustig ademhalen. En dat geeft een ongelooflijke mentale rust.

Eva: Ja, dat geloof ik meteen. Je moet wel echt in het moment zijn, anders lukt het niet. Maar hoe zit het met de fysieke kant? Word je er bijvoorbeeld minder snel ziek door?

Sanne: Nou, er is natuurlijk wel wat onderzoek naar gedaan, maar zelf merk ik vooral dat ik sindsdien eigenlijk niet meer verkouden ben geweest. Mijn weerstand is echt enorm verbeterd. Door de kou trekken je bloedvaten heel snel samen en daarna zetten ze weer uit. Dat is een fantastische training voor je bloedsomloop. Maar, ik zeg er altijd wel bij: je moet wel gezond zijn om dit te doen. Als je bijvoorbeeld hartklachten hebt, is het echt geen goed idee.

Eva: Nee, precies. Dat is wel een belangrijke waarschuwing. Het blijft natuurlijk een extreme belasting voor je lichaam. Hoe zorg je ervoor dat je het veilig doet?

Sanne: Veiligheid is echt het allerbelangrijkste. Regel nummer één is: ga nooit, maar dan ook nooit, alleen. Er moet altijd iemand bij zijn die op je let. En regel twee is: luister heel goed naar je eigen lichaam. Ik ga er nooit langer in dan een paar minuten. Een goede vuistregel is één minuut per graad dat het water warm is. Dus als het water vier graden is, blijf ik er maximaal vier minuten in. En je moet na afloop natuurlijk meteen warme kleding aantrekken en een warme thee drinken.

Eva: En warm je dan snel weer op? Of lig je daarna de hele dag te rillen op de bank?

Sanne: [laughs] Nee, gelukkig wel! Juist na het aankleden krijg je een heerlijk, gloeiend warm gevoel vanbinnen. Dat komt omdat je bloedsomloop dan heel hard gaat werken om je organen weer warm te krijgen. Je huid tintelt helemaal na. Het is echt een heerlijk, voldaan gevoel.

Eva: En doe je dit het hele jaar door, of stop je in de zomer?

Sanne: Ik zwem wel het hele jaar door, maar de winter is echt mijn favoriete seizoen hiervoor. In de zomer is het water veel te warm, dan mis je dat effect van die extreme kou. Ik zwem nu elke zondagochtend met een klein clubje in een plas hier in de buurt. We noemen onszelf de 'IJsberen'. Het is ook gewoon heel gezellig, we lachen veel en we steunen elkaar als het water heel koud is. Dat sociale aspect is natuurlijk ook heel goed voor je mentale gezondheid.

Eva: Wat mooi om te horen. Het is dus echt veel meer dan alleen een koude plons. Het is een wekelijks ritueel geworden.

Sanne: Ja, zo voelt het echt. Het is mijn moment van mindfulness en gezondheid.

Eva: We zijn alweer bijna aan het einde van ons gesprek. Wat zou jij onze luisteraars willen meegeven die misschien ook wat meer energie of mentale rust zoeken?

Sanne: Ik zou zeggen: wees niet te bang voor de kou. Je hoeft echt niet meteen in een ijskoud meer te springen. Begin simpelweg eens met de laatste dertig seconden van je douche koud af te spoelen. Dat kan iedereen thuis doen. Voel wat het doet met je ademhaling en je energie. Het is een heel makkelijke manier om iets goeds te doen voor je lichaam en je geest.

Eva: Wat een mooie, praktische tip om mee af te sluiten. Ontzettend bedankt voor dit inspirerende gesprek, Sanne. En heel veel succes met je volgende koude duik!

Sanne: Graag gedaan, Eva. En jij bedankt.

Eva: Dit was TalkDutch voor vandaag. Wil je deze aflevering rustig nalezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!