Rust en regeltjes op de volkstuin

Tom: Ruud, is een volkstuin nou eigenlijk de ultieme plek om tot rust te komen, of is het stiekem een soort mini-samenleving met heel veel sociale controle en ingewikkelde regeltjes?

Ruud: Nou, Tom... [laughs] Het is absoluut allebei. Het is een paradijs van groen en rust, maar wel een paradijs met een reglement van dertig pagina's waar je je streng aan moet houden.

Tom: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met de vierenvijftigjarige Ruud. Hij werkte jarenlang als accountant achter een scherm, maar besloot vijf jaar geleden dat het roer om moest. Hij kocht een volkstuin aan de rand van de stad om tot rust te komen. Maar dat ging niet zonder slag of stoot. Ruud, fijn dat je er bent.

Ruud: Dank je, Tom. Leuk om hier te zijn.

Tom: Neem ons eens mee terug naar dat moment, vijf jaar geleden. Wat was de druppel dat je dacht: ik moet een tuin?

Ruud: Nou, ik zat vast in mijn hoofd. Als accountant ben je altijd bezig met deadlines en cijfers. Op een avond dacht ik: wanneer hebben deze handen voor het laatst iets echts aangeraakt? Iets levends? Ik wilde gewoon fysiek bezig zijn, weg van schermen en e-mails. Zaaien, wachten en oogsten leek me de ultieme onthaasting.

Tom: En toen kwam je op een volkstuinvereniging terecht. Hoe ging dat? Want in Nederland is zo’n vereniging vaak niet zomaar een stuk grond, toch?

Ruud: Zeker niet. Je koopt geen grond, je wordt lid van een gemeenschap. Na twee jaar op de wachtlijst kreeg ik een stuk grond van tweehonderd vierkante meter met een klein houten huisje erop. Heerlijk, dacht ik, mijn eigen koninkrijkje. Maar de eerste week lag er al een briefje in de bus.

Tom: Een briefje? Van wie?

Ruud: Van de 'schouwcommissie'. Die controleert of iedereen zich aan de regels houdt. Mijn zijheg bleek vijf centimeter te hoog. De limiet is honderdtwintig centimeter, anders neem je het zonlicht weg voor de buurman.

Tom: [laughs] Vijf centimeter? Echt waar? Is dat niet een beetje mierenneuken, als ik het zo mag zeggen?

Ruud: Precies. Ik dacht: we zijn hier toch voor onze hobby? Maar later begreep ik het. Met tweehonderd tuintjes dicht op elkaar wordt het zonder regels chaos. Ze zijn er om de vrede te bewaren. Al moest ik toen wel even met mijn ogen rollen.

Tom: Dus de accountant, die gewend was aan regels en daar juist van weg wilde vluchten, kwam terecht in een wereld met nóg strengere regels?

Ruud: Ja, bizar hè? Maar deze regels gaan over respect voor elkaar en de natuur. Je mag bijvoorbeeld geen gif gebruiken. En je moet de tuin 'netjes' houden. Al is dat wel een discussiepunt.

Tom: Want wat is 'netjes' op een volkstuin?

Ruud: Klopt. Oudere tuinders houden van strak aangeharkte paden en aardappels in perfecte rijen. De jongere generatie wil juist wildgroei, permacultuur en bloemen voor de bijen. Voor de oudere garde ziet dat eruit als een verwaarloosde bende. Dat botst weleens.

Tom: Hoe losten jullie dat op? Want jij zit er een beetje tussenin, denk ik?

Ruud: Ik begreep beiden. Mijn buurman Gerrit van tachtig klaagde dat mijn paardenbloemen naar zijn tuin waaiden. In plaats van ruzie te maken, vroeg ik hem om advies: "Gerrit, hoe doe ik dit ecologisch zonder dat jij er last van hebt?" Nou, zijn ogen glommen. Hij legde me alles uit en nu zijn we dikke vrienden. Hij geeft me zelfs stekjes van zijn aardbeien.

Tom: Wat mooi. Dus door je kwetsbaar op te stellen, vond je de verbinding.

Ruud: Zeker. Het dwingt je om uit je bubbel te stappen. Je zit naast mensen met een andere achtergrond en leeftijd. Maar je moet wel met elkaar praten en samenwerken. Je deelt immers de liefde voor de grond.

Tom: Maar het is vast niet altijd rozengeur en maneschijn. Zijn er ook momenten dat je denkt: ik gooi die handdoek in de ring, ik stop ermee?

Ruud: Oh, absoluut. Het onderhouden van zo’n tuin is echt keihard werken. Soms ben je uren bezig met wieden, en drie dagen later staat het onkruid weer even hoog. Of je hebt maanden gezorgd voor je prachtige tomatenplanten, en dan komt er een schimmelziekte en is alles in één klap kapot. Dat kan ontzettend demotiverend zijn. Dan sta je daar in de regen, met modder tot achter je oren, en vraag je je echt af waar je in vredesnaam mee bezig bent.

Tom: En wat houdt je dan toch tegen om op te geven?

Ruud: De beloning. Niet eens zozeer de oogst zelf, hoewel een zelfgekweekte tomaat duizend keer beter smaakt dan eentje uit de supermarkt. Het is de mentale rust. Als ik op de tuin ben, staat de tijd even stil. Ik hoor de vogels, ik voel de wind, ik ben gefocust op de aarde. Mijn hoofd wordt helemaal leeg. Die fysieke vermoeidheid na een dag op de tuin is ook heel anders dan de mentale vermoeidheid na een dag op kantoor. Het is een voldaan gevoel. Je slaapt er fantastisch door.

Tom: Is het voor jou ook een manier om de controle los te laten? Want in je werk als accountant moest alles kloppen, maar de natuur laat zich natuurlijk niet dwingen.

Ruud: Nou... [sighs] dat is misschien wel de grootste les die ik heb geleerd. In het begin wilde ik alles controleren. Ik maakte strakke schema's: wanneer wat te zaaien, hoeveel water te geven... Maar de natuur luistert niet naar schema's. Soms is het te droog, soms te nat. Een plaag slakken kan je hele plannen overhoop gooien. Ik heb echt moeten leren accepteren dat ik niet alles in de hand heb. Je moet meebewegen met de seizoenen, met het weer. Dat geeft uiteindelijk heel veel rust, ook in mijn dagelijks leven buiten de tuin.

Tom: Je bent flexibeler geworden?

Ruud: Ja, enorm. Als er nu op mijn werk iets misgaat, raak ik minder snel in paniek. Dan denk ik: oké, we hebben een tegenslag, net als die hagelbui die mijn bonen vorig jaar vernielde. We ruimen de boel op, we passen het plan aan, en we gaan weer door.

Tom: Prachtig hoe zo'n stukje grond je zulke inzichten kan geven. Ruud, we naderen alweer het einde van ons gesprek. Wat zou jij onze luisteraars willen meegeven? Mensen die misschien ook wel die onrust voelen, of twijfelen over een groene hobby?

Ruud: Ik zou zeggen: zoek de natuur op, hoe klein ook. Je hebt geen enorme volkstuin nodig om dit te ervaren. Begin eens met een paar potten op je balkon of een klein hoekje in je tuin. Laat je niet afschrikken door de angst dat je geen 'groene vingers' hebt. Die bestaan namelijk niet; het is gewoon een kwestie van doen, fouten maken en daarvan leren. En vooral: durf je handen vuil te maken. Het brengt je dichter bij jezelf dan je denkt.

Tom: Wat een mooie, nuchtere afsluiting. Ruud, ontzettend bedankt voor je komst en je inspirerende verhaal. En heel veel succes met de volgende oogst en de schouwcommissie, natuurlijk!

Ruud: [laughs] Dank je wel, Tom. Kom gerust eens een kopje koffie drinken op de tuin, de heg is inmiddels keurig op hoogte.

Tom: Dat ga ik zeker doen. En voor de luisteraars thuis: bedankt voor het luisteren naar TalkDutch.

Tom: Alles rustig nalezen? Dat kan gratis op talkdutch punt nl.