Van de Zuidas naar het zaagsel

Ruben: Jasper, wanneer realiseerde jij je voor het eerst dat de status waar je zo hard voor had gewerkt, eigenlijk een gouden kooi was?

Jasper: [sighs] Dat was op een dinsdagavond, denk ik. Rond een uur of negen. Ik zat op mijn kantoor op de Zuidas, keek naar een stapel contracten en besefte: als ik hier morgen niet meer ben, verandert er helemaal niets.

Ruben: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Ruben. Vandaag praat ik met Jasper. Jasper is vierenveertig en nam een besluit dat veel mensen wel eens overwegen, maar bijna niemand durft te nemen. Hij zegde zijn glanzende carrière als bedrijfsjurist op om met zijn handen te gaan werken. Hij is nu traditioneel botenbouwer in Friesland. Jasper, ontzettend fijn dat je er bent.

Jasper: Dank je wel, Ruben. Leuk om hier te zijn.

Ruben: Van de Zuidas naar een koude werkplaats met de geur van zaagsel en lijm. Dat klinkt als een romantische film. Maar hoe was die overgang in de realiteit?

Jasper: Nou, de realiteit is natuurlijk minder romantisch dan het plaatje. In het begin was het vooral doodeng. Kijk, als jurist leef je in je hoofd. Alles draait om argumenten, taal, details in contracten. Als je dan ineens met een stuk eikenhout in je handen staat... tja, dat hout luistert niet naar juridische argumenten. Als je verkeerd zaagt, is het hout verpest. In het begin voelde ik me ontzettend onhandig. En fysiek was het loodzwaar. Mijn rug deed pijn, mijn handen zaten vol splinters. Ik dacht echt wel eens: waar ben ik in vredesnaam aan begonnen?

Ruben: En toch ben je niet teruggegaan. Wat hield je tegen?

Jasper: Het gevoel van... hoe zeg ik dat... iets échts maken. Als jurist schreef ik adviezen van tachtig pagina's die vervolgens in een la verdwenen. Nu, aan het eind van de dag, kan ik achterom kijken en zien wat ik heb gedaan. Er staat een tastbaar object. Een houten roer, of de spanten van een boot. Dat geeft een diepe, bijna primitieve voldoening die ik achter mijn bureau nooit heb gevoeld.

Ruben: Hm. Ik kan me voorstellen dat die voldoening groot is. Maar laten we eerlijk zijn: je inkomen zal ook drastisch gekelderd zijn. Hoe ging je om met die materiële achteruitgang? Want we zijn in Nederland toch erg gewend aan een bepaalde levensstandaard.

Jasper: Absoluut. Mijn inkomen is nu misschien een kwart van wat het was. Dat betekende dat het roer volledig om moest. Letterlijk en figuurlijk. We hebben ons grote huis in Amsterdam verkocht en zijn veel kleiner gaan wonen in Friesland. Geen dure vakanties meer, geen leaseauto, geen etentjes in sterrenrestaurants. Maar weet je wat het gekke is, Ruben? Ik mis het geen seconde.

Ruben: Echt niet? Nooit een moment van weemoed als je een oud-collega in een dikke auto voorbij ziet komen?

Jasper: [laughs] Nou, heel soms, als het regent en ik moet op de fiets naar de werkplaats. Maar dat duurt nooit langer dan een minuut. Het bezit van al die spullen gaf me ook een soort onrust. Je moet het onderhouden, je moet er hard voor blijven werken om het te kunnen betalen. Het bezat míj eigenlijk, in plaats van andersom. Nu ik minder heb, voel ik me paradoxaal genoeg veel vrijer.

Ruben: Dat is een mooie gedachte, maar is dit niet ook een beetje een luxeprobleem? Jij had de financiële ruimte — waarschijnlijk door je eerdere hoge salaris en de overwaarde op je Amsterdamse huis — om deze stap te zetten. Veel mensen die vastzitten in een baan die ze niet leuk vinden, hébben die keuze helemaal niet. Zij moeten simpelweg de huur betalen. Wat vind je daarvan?

Jasper: Dat is een heel terecht punt, Ruben. En ik wil ook absoluut niet pretenderen dat dit voor iedereen zo makkelijk is. Ik had inderdaad een buffer. Maar tegelijkertijd denk ik dat we onszelf vaak wijsmaken dat we niet kúnnen veranderen, omdat we onze levensstandaard als de absolute ondergrens zien. We 'moeten' die auto, we 'moeten' dat abonnement. Als je echt durft te snijden in wat je denkt nodig te hebben, is er vaak meer mogelijk dan je denkt. Maar ja, het vraagt wel om radicale keuzes en die zijn pijnlijk.

Ruben: Het vraagt moed. Hoe reageerde jouw omgeving eigenlijk? Je vrienden, je familie? Vonden ze je gek geworden?

Jasper: Mijn ouders schrokken wel. Die dachten: we hebben je studie betaald, je had een gerespecteerde positie, waarom gooi je dat weg? Sommige vrienden vonden het prachtig, maar ik merkte ook dat het ongemakkelijk was voor anderen. Alsof mijn keuze om uit de ratrace te stappen, een soort kritiek was op hún keuzes. Dat was overigens helemaal niet zo, maar zo werd het soms wel gevoeld. De dynamiek in vriendschappen verandert wel als je levensstijl zo drastisch verschilt.

Ruben: Ja, dat geloof ik direct. Je deelt ineens heel andere ervaringen. Wat is het belangrijkste dat het werken met hout jou heeft geleerd over het leven?

Jasper: Geduld. Absoluut geduld. In onze maatschappij moet alles snel. We willen direct resultaat, 'instant gratification'. Maar hout laat zich niet haasten. Als je hout dwingt, scheurt het of breekt het. Je moet luisteren naar de nerf van het hout. Je moet de tijd nemen. Dat heeft me veel rustiger gemaakt. Ik ben niet meer constant bezig met de toekomst, met het volgende doel. Ik ben gewoon bezig met de plank die voor me ligt.

Ruben: Dat klinkt bijna spiritueel.

Jasper: [laughs] Nou, ik ben nuchter genoeg hoor, maar er zit wel een kern van waarheid in. Het is een vorm van mindfulness, maar dan met vuile handen.

Ruben: Jasper, we naderen het einde van ons gesprek. Wat zou jij onze luisteraars willen meegeven? Mensen die misschien ook wel eens dromen van een heel ander leven, maar twijfelen?

Jasper: Stel jezelf de vraag: waar ben ik nu echt bang voor? Is het de angst om minder geld te hebben, of is het de angst voor wat anderen van je vinden? Vaak is het dat laatste. En geloof me, als je eenmaal de sprong waagt, is de oprechtheid van je nieuwe leven duizend keer meer waard dan de goedkeuring van de rest van de wereld.

Ruben: Dank je wel, Jasper. Een prachtig en inspirerend verhaal om over na te denken. En voor de luisteraars thuis: dank voor het luisteren naar deze aflevering van TalkDutch. Alles rustig nalezen? Dat kan gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer.