Juf worden op je veertigste: de sprong naar de klas

Eva: Een klas met dertig stuiterende achtjarigen stil krijgen, of een marketingbudget van een miljoen euro beheren... Wat is nou eigenlijk moeilijker?

Brenda: [laughs] Nou Eva, geloof me, die achtjarigen winnen het op elk vlak. Maar het geeft me wel honderd keer meer voldoening.

Eva: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Brenda, tweeënveertig jaar oud. Zij gooide drie jaar geleden het roer volledig om. Ze verliet haar comfortabele kantoorbaan in de marketing om zij-instromer te worden in het basisonderwijs. Inmiddels staat ze vier dagen per week zelfstandig voor groep 5. We gaan het hebben over de intensieve opleiding, de cultuurshock en het herontdekken van de liefde voor leren op latere leeftijd. Welkom Brenda.

Brenda: Dank je wel, Eva. Leuk om hier te zijn.

Eva: Fijn dat je er bent. Laten we meteen teruggaan naar dat moment, drie jaar geleden. Je had een goede carrière, een stabiel inkomen, aanzien. En toch knaagde er iets. Wat was dat precies?

Brenda: Ja, dat klopt. Het was eigenlijk een heel geleidelijk, sluipend proces. Ik zat tijdens de zoveelste vergadering over 'doelgroepsegmentatie' en 'conversieratio's' om me heen te kijken en ik dacht ineens: wat draag ik nu eigenlijk bij aan de maatschappij? Als ik morgen stop, verandert er in feite niets wezenlijks. Ik wilde iets doen wat er echt toe doet, iets tastbaars. En de levendigheid van kinderen trok me altijd al aan. Maar ja, de stap zetten is natuurlijk een tweede.

Eva: Begrijpelijk. De stap van een rustig kantoorpand naar een basisschool is gigantisch. Hoe ging dat concreet in zijn werk? Want je mag natuurlijk niet zomaar voor de klas gaan staan.

Brenda: Nee, gelukkig niet inderdaad! In Nederland hebben we het zogeheten zij-instroomtraject. Dat is een speciaal leertraject voor mensen die al een vooropleiding op hbo- of universitair niveau hebben afgerond en willen overstappen naar het onderwijs. Je begint met een intensief geschiktheidsonderzoek. Ze toetsen je vaardigheden, je stressbestendigheid en je pedagogische aanleg. Als je daar groen licht krijgt, mag je direct gaan lesgeven én studeren tegelijk. Dus je salaris loopt deels door, maar de druk is vanaf dag één enorm.

Eva: Dat klinkt als een behoorlijk zware wissel op je leven. Hoe zag die combinatie van werken en studeren er in de praktijk uit?

Brenda: Nou, eerlijk gezegd was het de meest intensieve periode die ik ooit heb meegemaakt. [laughs] Ik werkte drie dagen op school als onbevoegde leerkracht, onder begeleiding van een ervaren coach. En daarnaast ging ik één middag en avond in de week naar de hogeschool voor de pabo-theorie. In het weekend moest ik dan verslagen schrijven, lessen tot in detail voorbereiden en de theorie bestuderen. Je moet in feite in twee jaar tijd de essentie van de vierjarige lerarenopleiding onder de knie krijgen.

Eva: En dat op je negenendertigste. Is leren op die leeftijd anders dan toen je begin twintig was?

Brenda: Absoluut. Vroeger op de universiteit leerde ik heel abstract, vaak puur voor het cijfer. Nu zoog ik alle informatie op als een spons, omdat ik wist: morgenochtend om half negen heb ik deze kennis keihard nodig om de rust te bewaren in de klas. De theorie sloot direct aan op mijn dagelijkse praktijk.

Eva: Ja, precies.

Brenda: Ja, als ik las over 'klassenmanagement' of 'didactische werkvormen', paste ik dat de volgende ochtend meteen toe. Maar ik merkte wel dat mijn hersenen sneller verzadigd waren. Na een hele dag voor de klas en daarna drie uur college, zat mijn hoofd echt stampvol.

Eva: Ja, dat kan ik me levendig voorstellen. En dan die eerste weken helemaal alleen voor zo'n klas... Hoe was dat? Viel de realiteit tegen?

Brenda: Het was een enorme cultuurshock. In het bedrijfsleven ben je gewend aan een bepaalde professionele afstand en beleefdheid. Volwassenen filteren hun gedrag constant. Kinderen doen dat absoluut niet. Als een les saai is of te langdradig, zie je dat binnen drie seconden aan hun lichaamshouding, of ze beginnen simpelweg met elkaar te kletsen. De eerste weken was ik na een schooldag zó uitgeput dat ik om acht uur 's avonds al in slaap viel op de bank. Het is een constante stroom van prikkels waar je je tegen moet wapenen.

Eva: Je moet ook constant beslissingen nemen, toch? Elke minuut gebeurt er wel iets onvoorspelbaars.

Brenda: Precies! Je bent niet alleen maar de stof van rekenen of taal aan het uitleggen. Tegelijkertijd zie je dat er eentje achterin verdrietig kijkt, dat twee kinderen ruzie maken over een gum, en dat de verbinding met het digitale schoolbord wegvalt. Je moet constant prioriteiten stellen en razendsnel schakelen. Je bent eigenlijk een soort regisseur van een live theatervoorstelling die nooit stopt.

Eva: Is er een specifiek moment geweest dat je dacht: waar ben ik in hemelsnaam aan begonnen? Ik stop ermee.

Brenda: [sighs] Ja, absoluut. Dat was in de eerste winter. Het regende wekenlang achter elkaar, waardoor de kinderen tijdens de pauzes niet naar buiten konden om uit te razen. Dan bouwt zich zoveel spanning op in zo'n lokaal. Ik had een les begrijpend lezen voorbereid waar ik ontzettend veel tijd in had gestoken, maar het liep vanaf de eerste minuut volledig in de soep. Niemand luisterde, ze liepen door de klas en ik kreeg de controle simpelweg niet terug. Toen heb ik tijdens de lunchpauze wel even op de gang gestaan met de tranen in mijn ogen. Ik dacht: waarom heb ik mijn comfortabele kantoorleven hiervoor opgegeven?

Eva: Begrijpelijk. Wat trok je op zo'n moment over de streep om toch door te gaan?

Brenda: Gelukkig had ik een fantastische mentor op school. Die zag me staan en zei: "Brenda, een mislukte les maakt jou nog geen slechte leraar. Dit hoort erbij, morgen is er weer een dag." En dat is het mooie aan kinderen: zij beginnen de volgende dag ook weer met een schone lei. Als ik dan de volgende ochtend binnenkwam en er lag een briefje op mijn bureau met "U bent de liefste juf", dan was ik dat dieptepunt meteen weer vergeten. Die directe, oprechte verbinding met die kinderen, dat is met niets te vergelijken.

Eva: Prachtig. En inmiddels heb je je pabo-diploma behaald. Je bent nu officieel bevoegd. Voelt het werk nu ook anders voor je?

Brenda: Ja, het geeft me veel meer zelfvertrouwen. Ik heb nu echt een stevige basis. Als een kind nu vastloopt met spelling, begrijp ik precies waar de didactische knoop zit en hoe ik die kan ontwarren. Natuurlijk blijft de werkdruk in het onderwijs hoog. Dat is geen geheim. Het lerarentekort zorgt voor extra taken en de administratie is soms verstikkend. Maar het gevoel dat ik aan het einde van de dag naar huis ga en weet dat ik écht een verschil heb gemaakt in het leven van die kinderen, dat is onbetaalbaar.

Eva: Als je nu terugkijkt op je oude marketingbestaan, mis je daar weleens iets van?

Brenda: Soms mis ik de rust van een kantoordag. Het feit dat je even ongestoord een kop koffie kunt drinken of naar het toilet kunt gaan wanneer het jóú uitkomt. Dat is in het onderwijs echt een ongekende luxe! En ja, financieel gezien heb ik natuurlijk een stap terug moeten doen, want het onderwijs betaalt nu eenmaal anders dan de commerciële sector. Maar als ik zie hoe een kind dat moeite had met breuken opeens begint te stralen omdat het concept eindelijk landt... Nee, ik zou voor geen goud meer terug willen. Dit is mijn plek.

Eva: Je bent echt het levende bewijs dat je op latere leeftijd nog een compleet nieuw vak kunt leren en succesvol kunt zijn. Wat zou je onze luisteraars willen meegeven die misschien ook dromen van zo'n carrièreswitch, maar twijfelen?

Brenda: Ik zou vooral willen zeggen: laat je niet verlammen door de angst om weer als beginner te moeten starten. Juist de levenservaring en de mensenkennis die je meebrengt uit je eerdere leven, zijn goud waard voor de klas. Het is een intensief en soms confronterend leertraject, maar de persoonlijke groei die je doormaakt is werkelijk fantastisch. Als je hart er ligt, durf dan die sprong te wagen.

Eva: Wat een inspirerende woorden, Brenda. Heel erg bedankt dat je je verhaal met ons wilde delen. En ontzettend veel succes gewenst met je klas.

Brenda: Heel graag gedaan, Eva. Dank je wel voor de uitnodiging.

Eva: Alles rustig nalezen? Het transcript van deze aflevering staat gratis op talkdutch punt nl.