Later beginnen op de middelbare school: een zegen voor pubers?
Veel middelbare scholen openen om half negen hun deuren. Voor veel pubers is dat eigenlijk te vroeg. Wetenschappelijk onderzoek toont herhaaldelijk aan dat het biologische ritme van tieners verschuift tijdens de puberteit. Onder invloed van hormonen maken zij pas later op de avond melatonine aan, het hormoon dat slaperigheid veroorzaakt. Hierdoor vallen ze moeilijker in slaap en hebben ze in de ochtend grote moeite met opstaan. Het chronische slaaptekort dat hierdoor ontstaat, heeft directe gevolgen voor hun leerprestaties en mentale welzijn.
Chronobiologen pleiten daarom al jaren voor een latere starttijd van de schooldag, bijvoorbeeld om half tien. Experimenten op scholen die deze verandering hebben doorgevoerd, laten bemoedigende resultaten zien. Leerlingen zijn alerter tijdens de eerste lessen, het percentage te laatkomers daalt aanzienlijk en de cijfers voor proefwerken verbeteren. Bovendien rapporteren docenten dat de sfeer in de klas in de ochtenduren een stuk constructiever is.
Toch stuit het voorstel om de schooltijden aan te passen op praktische bezwaren van zowel ouders als schoolbesturen. Ouders wijzen op de logistieke uitdagingen: een latere starttijd botst vaak met hun eigen werktijden, waardoor het lastig is om de gezinsplanning rond te krijgen. Daarnaast maken sportclubs en muziekverenigingen zich zorgen. Als de schooldag later eindigt, blijft er immers minder tijd over voor buitenschoolse activiteiten en huiswerk in de late namiddag.
Hoewel de praktische bezwaren begrijpelijk zijn, benadrukken experts dat de gezondheid en het cognitieve functioneren van jongeren de doorslag zouden moeten geven. Scholen zouden flexibeler moeten omgaan met hun roosters. Een mogelijke tussenoplossing is het aanbieden van een flexibele starttijd, waarbij leerlingen zelf kunnen kiezen of ze om acht uur of om negen uur beginnen, mits ze aan hun wekelijkse urennorm voldoen. Dit vereist een flinke dosis organisatie, maar het levert uiteindelijk gezondere en productievere leerlingen op.