Vroege ochtenden tussen de weidevogels

Daan: Stel je voor: je loopt in de lente door een groen weiland. De zon schijnt, en plotseling hoor je een hard, vrolijk geluid boven je hoofd. Het is de grutto, de bekendste weidevogel van Nederland. Maar hoe overleven deze vogels op ons drukke platteland?

Daan: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Daan. Vandaag praat ik met Johan. Hij is eenenvijftig jaar en al heel lang vrijwilliger bij de weidevogelbescherming. Hij helpt boeren om de nesten van vogels te redden. Johan, fijn dat je er bent.

Johan: Dank je wel, Daan. Leuk om hier te zijn.

Daan: Johan, waarom word je eigenlijk zo ontzettend vroeg wakker in de lente? Want ik begreep dat jouw werk heel vroeg begint.

Johan: [laughs] Ja, dat klopt inderdaad. Vaak sta ik om vijf uur 's ochtends al in het weiland. Dat moet wel, want dan is het nog koud en stil. De vogels zitten dan nog op hun nest om de eieren warm te houden. Als de zon opkomt, zie je de warmte van de vogels heel goed met een speciale camera, of je ziet ze gewoon stilzitten in het hoge gras. Als we later op de dag komen, vliegen ze al rond en kunnen we de nesten bijna niet meer vinden.

Daan: Oké, dus je zoekt echt naar die nesten voordat de boer gaat maaien?

Johan: Precies. Dat is het belangrijkste deel van ons werk. Boeren willen in de lente hun gras maaien voor de koeien. Maar ja, de grutto’s, kieviten en tureluurs leggen hun eieren juist in datzelfde gras. Als de boer met zijn grote machine over het land rijdt, gaan de nesten kapot. Dat willen de boeren zelf natuurlijk ook niet, hoor. Dus wij werken echt samen met hen.

Daan: Hoe gaat dat dan praktisch? Loop je dan gewoon door dat enorme veld te zoeken?

Johan: Nou, vroeger deden we dat inderdaad helemaal lopend. Dan zochten we met een verrekijker en liepen we heel voorzichtig door het gras. Tegenwoordig gebruiken we ook vaak een drone met een warmtecamera. Dat werkt echt fantastisch. We vliegen over het veld en zien op het scherm direct rode stipjes. Dat zijn de warme vogels op hun nest. We lopen erheen en zetten er een paar houten stokken omheen. Zo weet de boer precies: daar moet ik omheen rijden met mijn tractor.

Daan: Wat handig, die technologie. Maar... is het niet juist gevaarlijk voor de vogels als er mensen zo dichtbij komen?

Johan: Dat is een heel goede vraag. Ja, we moeten echt heel voorzichtig zijn. We laten namelijk onze eigen geur achter als we bij het nest zijn. Roofdieren, zoals vossen, kunnen dat ruiken en gaan dan zoeken. Dus we blijven nooit lang bij een nest. We zetten de stokken heel snel neer en lopen direct weer weg. En we doen het altijd overdag, nooit in het donker.

Daan: Hm, ja. Want een vos zoekt natuurlijk ook naar een makkelijk hapje.

Johan: Zeker. De natuur kan hard zijn. Het is niet alleen de tractor van de boer, maar ook roofdieren en natuurlijk het weer. Als het in mei heel koud en nat is, gaan er helaas ook veel jonge vogeltjes dood. Dat is soms best pijnlijk om te zien. Je bouwt na een tijdje toch een soort band op met zo'n veld.

Daan: Dat kan ik me voorstellen. Je bent er zo intensief mee bezig. Heb je een specifieke herinnering aan een moment dat je echt dacht: ja, hier doe ik het voor?

Johan: Nou... ja, vorig jaar nog. We hadden een nest van een grutto gevonden in een heel nat stuk land. De boer wilde daar gaan maaien, maar hij belde mij speciaal op. "Johan," zei hij, "ik zie die vogel telkens vliegen, kun jij komen helpen?" We hebben het nest gemarkeerd en de boer heeft er een groot stuk gras omheen laten staan. Een paar weken later zag ik de jonge vogeltjes door het weiland lopen, achter hun ouders aan. Dat moment dat ze veilig uit het ei zijn... ja, dat is echt prachtig. Dan voel ik me zo blij.

Daan: Wat mooi. Het is dus echt een samenwerking tussen de natuur en de mens. De boer heeft het gras nodig, maar heeft ook hart voor de vogels.

Johan: Absoluut. Vroeger was er weleens ruzie tussen natuurbeschermers en boeren, maar dat is echt veranderd. We begrijpen elkaar nu beter. Zonder de boeren hebben de vogels geen plek om te leven, en zonder de vogels is het platteland erg stil en saai.

Daan: Weidevogels horen echt bij het Nederlandse landschap, hè?

Johan: Ja, Nederland is ontzettend belangrijk voor deze soorten. Meer dan de helft van alle grutto's in Europa broedt in Nederland. Wij hebben hier de perfecte natte weilanden voor ze. Als het hier niet goed gaat met de natuur, gaat het met de hele soort niet goed. Het is dus echt onze verantwoordelijkheid.

Daan: Dat is best een grote verantwoordelijkheid. Wat wil je onze luisteraars meegeven die misschien ook iets willen doen voor de natuur?

Johan: Geniet vooral van de lente! En als je buiten gaat wandelen, blijf dan op de paden. Honden aan de lijn houden is ook heel belangrijk in de broedtijd. Een loslopende hond kan zo'n vogelmoeder heel erg laten schrikken, waardoor ze haar nest verlaat. Met een klein beetje respect voor de rust van de dieren helpen we al enorm.

Daan: Dank je wel voor dit mooie gesprek, Johan. En bedankt voor al je vroege ochtenden in het weiland.

Johan: Graag gedaan, Daan. Het is prachtig werk om te doen.

Daan: En voor de luisteraars: wil je deze aflevering nog eens rustig nalezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!