Met je handen in de aarde: Henk over de volkstuin

Sanne: Waarom zou je urenlang op je knieën in de modder gaan zitten om een paar wortels uit de grond te trekken, die je in de supermarkt voor vijftig cent koopt? Toch doen duizenden Nederlanders dit met heel veel liefde op hun volkstuin.

Sanne: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Henk, zevenenzestig jaar, gepensioneerd en al vijftien jaar de trotse eigenaar van een volkstuin net buiten Utrecht. Henk, welkom. Waarom is die tuin zo belangrijk voor je?

Henk: Ja, dank je wel, Sanne. Nou... het is eigenlijk heel simpel. In de stad is het altijd druk. Overal zijn auto’s, mensen, geluiden. Maar als ik het hek van ons volkstuincomplex opendoe... [sighs] dan valt alle stress meteen van me af. Het is een soort mini-paradijs.

Sanne: Een mini-paradijs, dat klinkt prachtig. Maar leg eens uit voor de luisteraars die het niet kennen: wat is een volkstuin precies? Is het gewoon een tuin bij je huis?

Henk: Nee, juist niet! De meeste mensen op het complex wonen in een appartement of een rijtjeshuis met een heel klein balkon of tuintje. Een volkstuin is een stuk grond dat je huurt van een vereniging. Mijn tuin is ongeveer tweehonderd vierkante meter. Er staat een klein houten huisje op en de rest is grond om groente, fruit en bloemen te verbouwen. Moestuinieren noemen we dat.

Sanne: Ah, moestuinieren, een mooi woord. En wat verbouw je dan allemaal?

Henk: Echt van alles. Aardappels, wortels, aardbeien... en natuurlijk mijn grote trots: tomaten. Ik heb een kleine kas, een glazen huisje, waar de tomaten lekker warm kunnen groeien. Maar het is ook hard werken hoor. Je kunt niet zomaar op je stoel gaan zitten kijken hoe alles groeit.

Sanne: Nee? Wat moet je dan allemaal doen?

Henk: Nou, onkruid wieden bijvoorbeeld. Dat is echt een dagelijkse taak. Onkruid zijn eigenlijk alle planten die je níét in je tuin wilt hebben, omdat ze de ruimte van je groenten afpakken. Als je een week niks doet, staat je hele tuin vol met ongewenste planten. En water geven natuurlijk, zeker in de zomer.

Sanne: [laughs] Dat klinkt inderdaad als flink werken. Maar je doet het dus voor je rust? Dat klinkt een beetje tegenstrijdig: hard werken voor je rust.

Henk: Ja, dat begrijp ik. Maar het is een heel ander soort moeheid. Als ik na een dag op de tuin thuiskom, doen mijn rug en mijn knieën soms wel een beetje pijn. Maar mijn hoofd... mijn hoofd is helemaal leeg en stil. Je bent zo gefocust op de aarde en de planten, dat je nergens anders aan kunt denken. Je leeft echt in het moment.

Sanne: Hm, dat herken ik wel een beetje van het wandelen in het bos. Maar op zo'n volkstuin ben je niet alleen, toch? Er zijn ook buren. Hoe is dat contact?

Henk: Dat is misschien wel het leukste deel. We zijn een vereniging, dus we doen het echt samen. We drinken vaak koffie bij elkaar op het terras. En als je te veel courgettes hebt — en geloof me, je hebt áltijd te veel courgettes — dan geef je ze aan de buren. Vorig jaar had ik een courgette die zo groot was als mijn onderarm! [laughs] Die heb ik aan de buurvrouw gegeven en zij heeft er heerlijke soep van gemaakt. Een paar uur later bracht ze me een pannetje soep. Dat is toch prachtig?

Sanne: Wat ontzettend warm en gezellig. Maar ik hoor ook wel eens verhalen over strenge regels op volkstuinen. Is dat echt zo? Nederlanders houden natuurlijk wel van regeltjes...

Henk: Nou... [laughs] daar zeg je wat. Ja, er zijn inderdaad regels. Soms wel een beetje te veel, als je het mij vraagt. De heg mag bijvoorbeeld niet hoger zijn dan één meter twintig, zodat iedereen over de tuinen kan kijken. En je moet je tuin natuurlijk wel netjes houden. Als je je tuin helemaal laat verwilderen, dan krijg je een brief van het bestuur. Dat kan soms wel een beetje voor spanningen zorgen tussen de tuinders.

Sanne: Oei, een brief van het bestuur. Dus er is ook wel eens ruzie?

Henk: Ach, ruzie is een groot woord. Maar er zijn wel eens discussies. De één wil een perfecte, strakke tuin met rechte lijntjes. De ander wil juist een wilde natuurtuin voor de bijen en de vlinders. Dat botst soms. Maar uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: lekker buiten zijn en genieten van onze hobby.

Sanne: Ja, precies. Het verbindt jullie ook. Als je nu terugkijkt op al die jaren... wat heeft het hebben van zo'n tuin jou persoonlijk gebracht?

Henk: Geduld. Absoluut geduld. In onze moderne wereld moet alles snel-snel. Als je nu iets bestelt op internet, heb je het morgen in huis. Maar in de tuin werkt dat niet zo. Een zaadje van een tomaat heeft tijd nodig. Je stopt het in de grond, je geeft het water, en je moet wachten. Weken, maanden. Je kunt het niet sneller laten groeiende door harder te roepen. Je leert te accepteren dat de natuur haar eigen tempo heeft.

Sanne: Wat een mooie les in deze drukke tijd. We moeten weer een beetje leren wachten.

Henk: Precies. Gewoon kijken en genieten van het proces.

Sanne: Henk, we zijn alweer bijna aan het einde van ons gesprek. Wat wil je de luisteraars van TalkDutch tot slot nog meegeven?

Henk: Nou, je hoeft niet meteen een hele volkstuin te huren. Begin eens klein. Koop een klein plantje voor op je balkon of in je vensterbank. Zorg er goed voor, geef het water en kijk hoe het groeit. En vooral: ga eens wat vaker met je handen in de aarde. Je zult zien hoe rustig je daarvan wordt.

Sanne: Dank je wel voor dit fijne, groene gesprek, Henk. Ik krijg er zelf ook helemaal zin van om met mijn handen in de aarde te wroeten! En voor de luisteraars: heel erg bedankt voor het luisteren. Wil je meelezen tijdens het luisteren? Het transcript van deze aflevering staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!