Offline in een online wereld

Daan: Stel je voor: je wordt wakker en het eerste wat je doet is... helemaal niets. Geen mails, geen social media, geen nieuws. Alleen de wekker die afgaat. Voor Gijs is dit al een jaar de realiteit. Hij deed iets wat bijna niemand meer durft: hij ruilde zijn smartphone in voor een ouderwetse knopjestelefoon.

Daan: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Gijs, eenendertig jaar oud. Hij besloot een jaar geleden om offline te gaan in een wereld die altijd online is. Gijs, super dat je er bent.

Gijs: Dank je wel, Daan. Leuk om hier te zijn.

Daan: Gijs, neem ons even mee naar die dag, nu een jaar geleden. Wat was het moment dat je dacht: die smartphone moet weg?

Gijs: Nou... [laughs] Het was eigenlijk een heel herkenbaar moment. Ik zat op de bank met mijn dochter van vier. Ze wilde me een tekening laten zien. Maar ik zat op mijn scherm te kijken naar een of ander nutteloos filmpje. Toen ze voor de derde keer "Papa, kijk dan!" zei, schrok ik van mezelf. Ik dacht: waar ben ik eigenlijk mee bezig? Mijn telefoon krijgt meer aandacht dan mijn eigen kind. Toen wist ik: dit moet anders.

Daan: Ja, dat is heel pijnlijk om te beseffen. Maar de meesten van ons zuchten dan een keer en leggen de telefoon weg. Jij nam echt een grote stap. Hoe reageerde je omgeving toen je met die oude knopjestelefoon aankwam?

Gijs: Mijn vrienden moesten lachen. Ze dachten dat ik het nog geen week zou volhouden. "Hoe moet dat dan met WhatsApp?", vroegen ze. En dat was ook echt mijn grootste zorg. In Nederland doet iedereen alles via WhatsApp. Groepjes voor het werk, de buurt, vrienden... Ik was bang dat ik buitengesloten zou worden.

Daan: En? Ben je nu eenzaam en buitengesloten?

Gijs: [laughs] Nee, gelukkig niet. Maar het veranderde wel hoe ik contact heb met mensen. Vroeger stuurde ik de hele dag door korte, snelle berichtjes. Nu bellen mensen me vaker. Of ik bel hen. En als we afspreken, is dat veel bewuster. Ik stuur niet meer vlak van tevoren een appje met "Ik ben er over vijf minuten". Ik ben er gewoon op de afgesproken tijd. Dat geeft verrassend veel rust.

Daan: Maar er zijn toch ook praktische problemen? Denk aan internetbankieren, de NS-app voor de trein, of navigatie in de auto. Hoe los je dat op?

Gijs: Dat vraagt inderdaad wat creativiteit en voorbereiding. Bankieren doe ik gewoon op mijn computer, twee keer per week. Dat is eigenlijk veel veiliger en overzichtelijker. En reizen... ja, ik plan mijn treinreis thuis achter de computer. Ik schrijf de tijden op een briefje. En in de auto gebruik ik een los navigatiesysteem. Het grappige is dat je heel snel went aan die kleine stapjes extra werk. We willen tegenwoordig alles met één klik regelen, maar die moeite vooraf heeft ook wel wat moois. Het dwingt je om rustig na te denken over wat je gaat doen.

Daan: Hm, dat herken ik wel. We zijn zo gewend aan direct resultaat. Maar mis je dan nooit de camera, of even snel iets opzoeken op Google als je op straat staat?

Gijs: Soms wel, hoor. Als ik in een vreemde stad ben en een leuk restaurant zoek, kan ik niet snel de reviews lezen. Maar weet je wat ik dan doe? Ik vraag het gewoon aan iemand op straat. "Hoi, weet jij hier een lekkere pizzeria?" Dat levert vaak de leukste gesprekken op. Mensen vinden het juist leuk om te helpen. En die camera... tja, ik heb nu een klein fototoestelletje in mijn tas. De foto's die ik nu maak, zijn veel waardevoller omdat ik er echt de tijd voor neem. Ik maak er drie in plaats van dertig.

Daan: Het klinkt alsof je leven echt langzamer is geworden. Merk je dat ook in je hoofd?

Gijs: Absoluut. Dat is het grootste verschil. Mijn concentratie is enorm verbeterd. Vroeger las ik een boek en keek ik na elke pagina op mijn telefoon. Nu kan ik weer uren achter elkaar lezen zonder afgeleid te worden. Mijn hoofd voelt minder... vol. Alsof er weer ruimte is voor eigen gedachten, in plaats van de meningen van duizenden vreemden op social media.

Daan: Prachtig hoe je dat omschrijft. Toch denk ik dat veel luisteraars nu denken: "Ik wil dit ook, maar ik durf het niet." Wat wil je hen meegeven?

Gijs: Begin klein. Je hoeft niet meteen je smartphone in de prullenbak te gooien. Leg hem eens een heel weekend in een la. Of laat hem thuis als je een wandeling gaat maken. Voel wat er gebeurt als je je verveelt. Verveling is niet erg, daar ontstaan juist de leukste ideeën. En als dat bevalt, kun je altijd nog zo'n heerlijke, simpele telefoon kopen.

Daan: Dank je wel voor je inspirerende verhaal, Gijs. Het zet me echt aan het denken over mijn eigen schermtijd.

Gijs: Graag gedaan, Daan. En succes ermee!

Daan: En voor de luisteraars thuis: bedankt voor het luisteren naar TalkDutch. Wil je dit gesprek rustig nalezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!