Een Tikkie van twee euro: onze geldcultuur

Ruben: Krijg jij weleens een betaalverzoek voor een bedrag van één euro en vijftig cent? In Nederland is dat heel normaal. We noemen het een 'Tikkie'. Maar waarom doen we dat eigenlijk? Is het gierig, of is het juist heel eerlijk?

Ruben: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praten we over onze Nederlandse geldcultuur en de beroemde 'Tikkie'. Mijn gast is Ellen. Zij is 34 jaar, werkt als budgetcoach en ziet dagelijks hoe Nederlanders met geld omgaan. Welkom, Ellen.

Ellen: Dank je wel, Ruben. Leuk om hier te praten over dit typisch Nederlandse onderwerp.

Ruben: Ellen, laten we meteen met de deur in huis vallen. Heb jij deze week al een Tikkie gestuurd?

Ellen: [laughs] Ja, toevallig gisteren nog! Voor twee euro en vijftig cent aan een vriendin. We hadden koffie gedronken en zij had geen pinpas bij zich. Dus ik betaalde, en stuurde daarna een Tikkie.

Ruben: Twee euro vijftig... Sommige mensen uit andere landen vinden dat echt bizar. Die denken: waar maak je je druk om? Is dat niet een beetje gierig?

Ellen: Ja, dat snap ik heel goed. In veel culturen is het normaal dat één persoon alles betaalt, en dat de ander de volgende keer trakteert. Dat is een soort ongeschreven regel. Maar in Nederland houden we van duidelijkheid. We willen niemand 'de schuld' geven van een rekening. Een Tikkie sturen voelt voor ons niet als gierig, maar juist als gelijkwaardig. Iedereen betaalt precies zijn eigen deel. Dat geeft rust.

Ruben: Gelijkwaardig... ja, dat is een mooi woord. Het betekent dat iedereen gelijk is. Maar toch, als ik een Tikkie krijg van één euro voor een kopje thee bij iemand thuis, dan voelt dat toch een beetje koud. Heb jij dat nooit?

Ellen: Nou... [sighs] ja, dat is wel een grens voor mij. Een Tikkie sturen for koffie of thee die je thuis drinkt, dat vind ik zelf ook niet zo gastvrij. Gastvrijheid betekent dat je mensen uitnodigt en ze iets aanbiedt. Maar als je samen buiten de deur gaat eten of drinken, dan is het een ander verhaal. Dan zijn de kosten vaak hoger.

Ruben: Klopt. En we hebben in het Engels zelfs de uitdrukking 'going Dutch'. Dat betekent dat iedereen zijn eigen deel van de rekening betaalt in een restaurant. Dus die traditie is al heel oud, nog van vóór de mobiele telefoons.

Ellen: Zeker! Vroeger deden we dat met contant geld aan de tafel. Dat was pas ongemakkelijk! Dan zat iedereen te zoeken naar muntjes van vijftig cent. Wat dat betreft heeft de technologie, zoals de Tikkie-app, het ons veel makkelijker gemaakt. Je tikt op je telefoon en het is geregeld. Geen gedoe met wisselen aan de tafel.

Ruben: Ja, dat is waar. Het is heel efficiënt. Maar maakt die technologie het niet ook makkelijker om té streng te zijn? Dat je voor elk klein dingetje een Tikkie stuurt?

Ellen: Absoluut. Het is heel laagdrempelig geworden. Laagdrempelig betekent dat het heel makkelijk is om te doen, er is geen drempel of hindernis. Omdat het zo makkelijk is, sturen mensen soms voor de kleinste dingen een betaalverzoek. Ik hoor in mijn praktijk weleens verhalen van studenten die een Tikkie krijgen voor een halve banaan of een scheutje melk. Dat gaat natuurlijk wel erg ver.

Ruben: Een Tikkie voor een banaan? Dat meen je niet! [laughs]

Ellen: Ja, echt waar! Dat is wel extreem hoor. Maar het gebeurt. Mijn advies als budgetcoach is altijd: praat erover met je vrienden. Spreek van tevoren af hoe je het doet. Zeg bijvoorbeeld: "Zullen we de rekening splitten?" Splitten betekent dat je de rekening door het aantal personen deelt. Of spreek af dat jij deze keer betaalt en de ander de volgende keer. Dat voorkomt irritaties.

Ruben: Ja, communicatie is alles. Geld blijft een gevoelig onderwerp, ook in Nederland. Hoewel we er heel open over lijken te praten via die Tikkies, praten we eigenlijk niet zo makkelijk over ons echte inkomen of over geldzorgen.

Ellen: Dat is een heel belangrijk punt, Ruben. We sturen heel makkelijk een Tikkie voor drie euro, maar vertellen dat we aan het einde van de maand geen geld meer hebben voor boodschappen, dat vinden we heel moeilijk. Er rust nog steeds een taboe op geldzorgen. Mensen schamen zich ervoor. Dat is jammer, want als je er open over bent, kunnen vrienden daar rekening mee houden. Dan stellen ze bijvoorbeeld voor om samen in het park te gaan zitten in plaats van in een duur café.

Ruben: Precies. Elkaar helpen begint met praten. Ellen, we gaan langzaam afronden. Wat is de belangrijkste tip die je onze luisteraars wil meegeven over de Nederlandse geldcultuur?

Ellen: Wees niet bang om nee te zeggen als een Tikkie of een activiteit te duur voor je is. Echte vrienden begrijpen dat. En als je in Nederland woont: schrik niet van een Tikkie van twee euro. Het is meestal niet persoonlijk of gierig bedoeld, het is gewoon onze manier van organiseren.

Ruben: Een mooie les in cultuur én communicatie. Dank je wel voor je komst en je heldere uitleg, Ellen.

Ellen: Heel graag gedaan, Ruben!

Ruben: En voor de luisteraars: hoe denk jij over de Tikkie? Vind je het handig of vreselijk? Alles rustig nalezen? Dat kan gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!