Burenruzie of polderen? De kunst van buurtbemiddeling

Ruben: Waarom kunnen we als buren zo slecht tegen elkaars geluiden, terwijl we er tegelijkertijd alles aan doen om de lieve vrede te bewaren? We polderen ons suf, maar achter de voordeur broeit er soms van alles. Welkom bij TalkDutch. Ik ben Ruben. Vandaag praat ik met Annette. Zij is al ruim tien jaar buurtbemiddelaar. Ze helpt buren die elkaar in de haren vliegen weer met elkaar in gesprek te brengen. Annette, welkom.

Annette: Dank je wel, Ruben. Fijn om hier te zijn.

Ruben: Laten we meteen met de deur in huis vallen. Nederlanders staan bekend als direct en nuchter. Maar als het om de buren gaat, lijken we soms wel bang. We ergeren ons groen en geel aan een tikkende hak of een overhangende tak, maar we durven er niks van te zeggen. Herken je dat?

Annette: [laughs] Ja, dat herken ik absoluut. Het is een fascinerende paradox. Aan de ene kant willen we autonoom zijn in ons eigen huis. Maar aan de andere kant wonen we in Nederland ontzettend dicht op elkaar. Elke vierkante meter is benut, en dat schuurt. Mensen potten hun irritaties heel lang op om 'de sfeer niet te verpesten'. En dan, na driekwart jaar slapeloze nachten door de basstonen van de buurjongen, ontploft de bom over iets heel kleins.

Ruben: Want die bom ontploft dan niet over die muziek, maar over... ja, wat? Een vuilnisbak die net over de grens staat?

Annette: Precies. Dan staat de kliko vijf centimeter op de oprit van de buurman en dan escaleert het volledig. Er wordt gescholden en gedreigd. Als wij dan als buurtbemiddelaars binnenkomen, moeten we eerst die enorme berg emotie afpellen. Negen van de tien keer gaat het helemaal niet over die kliko, maar over het gevoel niet gerespecteerd te worden.

Ruben: Maar hoe kan dat nou? Waarom stappen we niet gewoon na de eerste avond naar de buren om te zeggen: "Joh, kan het wat zachter?"

Annette: Nou... we dénken dat we heel direct zijn, maar zodra het dichtbij komt, in onze eigen straat, worden we kwetsbaar. We zijn bang voor conflict. Je moet die mensen morgen immers ook weer onder ogen komen. Dus in plaats van praten, gaan we passief-aggressief doen. Briefjes door de bus gooien, expres met de deuren slaan, of de politie bellen.

Ruben: De politie bellen voor een kliko... Dat klinkt extreem, maar het gebeurt echt, toch?

Annette: Heel vaak. En de politie heeft daar natuurlijk geen tijd voor, dus sturen ze die mensen door naar ons. Wij zijn getrainde vrijwilligers. We kiezen geen partij en gaan er onbevooroordeeld in. We horen beide partijen eerst apart, en daarna proberen we ze aan één tafel te krijgen.

Ruben: Je zit dan aan tafel met twee partijen die elkaar wel kunnen schieten. Hoe begin je zo'n gesprek?

Annette: De spanning is vaak om te snijden. Mensen kijken elkaar in het begin niet eens aan. Mijn collega en ik stellen dan strikte basisregels op: we laten elkaar uitspreken, we schelden niet, en we praten vanuit onszelf. Dus niet: "Jij maakt altijd herrie", maar: "Ik kan niet slapen door het geluid en dat maakt me moe." Dat is een wereld van verschil.

Ruben: Ja, dat verschuift de focus van schuld naar de beleving. Maar werkt dat ook echt? Sommige mensen zitten toch veel te diep in hun eigen gelijk?

Annette: Soms wel. Als iemand puur juridisch wil strijden en roept: "Ik sta in mijn recht", dan houdt het bij ons snel op. Wij zijn er niet voor de wet, wij zijn er voor de relatie. Maar in tachtig procent van de gevallen zie je tijdens zo'n gesprek op een gegeven moment iets knappen. Een soort verzachting.

Ruben: Heb je daar een mooi voorbeeld van?

Annette: Ja, ik moest laatst bemiddelen tussen een oudere, alleenstaande dame en een jong gezin naast haar. Die mevrouw klaagde constant over het rennen van de kinderen in de tuin. Ze hield zelfs een heel logboek bij van de geluiden. De jonge ouders waren woedend en vonden dat hun kinderen gewoon moesten kunnen spelen. Het zat muurvast.

Ruben: En hoe kwam daar beweging in?

Annette: Tijdens het gezamenlijke gesprek barstte die oudere mevrouw ineens in tranen uit. Ze vertelde dat ze een paar maanden daarvoor haar man was verloren. Het was zo stil in huis, en die harde geluiden van de kinderen schrikten haar telkens op uit haar gedachten. Ze miste hem zo erg. De jonge moeder werd ook emotioneel en zei: "Maar dat wisten we helemaal niet. Waarom heeft u dat niet verteld?" Vanaf dat moment was het ijs gebroken. Ze hebben toen heel praktische afspaken gemaakt. De buurvrouw past nu zelfs af en toe een uurtje op.

Ruben: [sighs] Wat prachtig. Dus door die kwetsbaarheid te tonen, lost de irritatie eigenlijk vanzelf op. Maar dat vereist wel een veilige ruimte.

Annette: Exact. En die ruimte creëren wij. Het gaat erom dat mensen elkaar weer als mens gaan zien, en niet meer als 'de geluidsoverlast van nummer 42'.

Ruben: Denk je dat dit typisch Nederlands is? Dit concept van buurtbemiddeling en het samen polderen aan tafel?

Annette: Ik denk het wel. Het past heel erg in onze consensuscultuur. We moeten het samen rooien op dit kleine stukje aarde. We kunnen niet allemaal een kilometer uit elkaar gaan wonen, dus we moeten wel praten. In veel andere landen stappen mensen sneller naar de rechter of blijft het sudderen tot het echt misgaat. Hier zoeken we toch altijd weer die verbinding, al klagen we er eerst flink op los.

Ruben: [laughs] Ja, klagen hoort er inderdaad bij. Annette, we naderen alweer het einde. Wat wil je onze luisteraars meegeven als belangrijkste les?

Annette: Wacht niet tot de emmer overloopt. Als er iets is wat je stoort, stap er dan snel op af. Maar doe het niet als je nog boos bent. Wacht even tot de eerste boosheid is gezakt, drink een kop thee, en loop dan pas naar de buren. En begin het gesprek met een open vraag, niet met een beschuldiging. Vraag bijvoorbeeld: "Ik hoor de laatste tijd wel eens wat geluid, hoe is dat voor jullie?" Dan open je het gesprek in plaats van dat je de deur dichtgooit.

Ruben: Een heel waardevol en praktisch advies. Dank je wel voor dit mooie gesprek, Annette. En dank voor het werk dat je doet.

Annette: Heel graag gedaan, Ruben.

Ruben: En voor de luisteraars: wil je dit gesprek rustig nalezen om je Nederlands te oefenen? Het volledige transcript staat gratis voor je klaar op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!