Een jaar lang niets nieuws kopen

Ruben: Stel je voor: een heel jaar lang geen nieuwe kleding, geen gadgets, geen meubels en geen boeken kopen. Helemaal niets nieuws, behalve eten en medicijnen. Zou jij dat kunnen?

Ruben: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Hanneke, een achtendertigjarige Amsterdamse die precies dat deed. Ze besloot haar drukke consumentenleven stil te zetten en ging de uitdaging aan: een jaar lang niets nieuws kopen. Hanneke, fijn dat je er bent.

Hanneke: Dank je wel, Ruben. Leuk om hier te zijn.

Ruben: Ik wil meteen met de deur in huis vallen. Waarom? Was er een specifiek moment waarop je dacht: en nu is het genoeg?

Hanneke: [sighs] Ja, dat moment was er zeker. Het was een zaterdagmiddag in een kledingwinkel. Ik stond in de rij met een trui in mijn handen en keek om me heen. Plotseling dacht ik: wat doe ik hier eigenlijk? Ik had al drie soortgelijke truien in mijn kast liggen. Kopen was voor mij een automatisme geworden, een snelle beloning na een drukke werkweek. Toen ik thuiskwam, ben ik voor mijn kledingkast gaan staan. Die puilde uit, en toch dacht ik altijd dat ik niets had om aan te trekken. Toen wist ik: er moet iets veranderen.

Ruben: Herkenbaar voor veel mensen, denk ik. Maar een heel jaar niets kopen... Waarom niet gewoon beginnen met een maandje?

Hanneke: Nou, een maand is te overzien. Dan hou je gewoon even je adem in en daarna verval je weer in je oude patronen. Ik wilde mezelf echt dwingen om mijn relatie met spullen en geld te heroverwegen. Een jaar is lang genoeg om alle seizoenen mee te maken: de winterjas die eigenlijk versleten is, verjaardagen, feestdagen... Ik wilde die diepe gewoontes echt doorbreken.

Ruben: En hoe waren de eerste weken? Je bent gewend om bij elk klein probleem direct online iets te bestellen.

Hanneke: Vreselijk, eerlijk gezegd. [laughs] Ik merkte pas toen hoe vaak ik onbewust op mijn telefoon zat te scrollen op webshops, gewoon uit verveling. Ik moest die apps echt verwijderen. En de eerste keer dat er iets kapotging – mijn waterkoker – raakte ik lichtelijk in paniek. Mijn reflex was meteen: nu bestellen, morgen in huis. Maar dat mocht dus niet.

Ruben: En wat doe je dan op zo'n moment? Zonder thee zitten is ook geen optie.

Hanneke: Ik ben gaan rondvragen. Mijn buurman bleek nog een oude waterkoker in de schuur te hebben staan die hij niet meer gebruikte. Die mocht ik hebben. Dat was mijn eerste grote les: we hebben vaak al zoveel spullen om ons heen, we moeten ze alleen leren vinden. Het dwingt je om contact te maken met je omgeving.

Ruben: Dat is mooi. Het haalt je uit die anonieme online bubbel. Maar hoe deed je dat met verjaardagen van vrienden? Kwam je dan met lege handen aan?

Hanneke: Dat vond ik vooraf het allermoeilijkst. We zijn zo gewend om materiële dingen te geven. Ik heb mijn vrienden vooraf verteld over mijn experiment. In plaats van een fysiek cadeau, gaf ik ervaringen. Ik nam iemand mee voor een wandeling met zelfgebakken taart, of bood aan om een avondje op te passen. Mensen vonden dat eigenlijk veel leuker en persoonlijker dan de zoveelste cadeaubon.

Ruben: Logisch, want je geeft oprechte tijd en aandacht. Maar heb je nooit op het punt gestaan om op te geven?

Hanneke: Zeker wel. In de herfst had ik een flinke dip. Het werd koud en grijs, en ik wilde gewoon die gezellige sfeer kopen: nieuwe kaarsen, een warm kleedje voor op de bank. Ik ben toen echt chagrijnig geweest. Maar in plaats van naar de winkel te gaan, ben ik mijn kasten gaan opruimen. Ik vond een prachtige wollen deken terug die ik vergeten was, en een set ongebruikte kaarsen. Vaak verlangen we naar een gevoel van comfort, niet naar het product zelf.

Ruben: Wat een mooi inzicht. En hoe zit het met de financiële kant? Je zult wel flink gespaard hebben.

Hanneke: Ja, dat was bizar. Ik hield plotseling honderden euro's per maand over. Maar het belangrijkste was niet eens het bedrag op mijn rekening, maar het gevoel van vrijheid. Geld werd een buffer in plaats van een constante stressfactor. Ik voelde me veel minder afhankelijk van mijn vaste inkomen, omdat ik merkte met hoe weinig ik eigenlijk toe kon. Die rust is echt onbetaalbaar.

Ruben: Je hele blik op de wereld is veranderd. Als je nu terugkijkt, wat is dan de belangrijkste tip die je onze luisteraars wil meegeven?

Hanneke: Begin klein. Je hoeft niet meteen een heel jaar te stoppen. Probeer eens een maand lang geen kleding te kopen, of doe een 'no-spend weekend'. En stel jezelf bij elke aankoop de vraag: wil ik dit product echt, of zoek ik eigenlijk gewoon een moment van geluk of afleiding? Vaak is dat laatste het geval, en dat kun je ook ergens anders in vinden.

Ruben: Dank je wel voor je openheid en dit inspirerende gesprek, Hanneke.

Hanneke: Graag gedaan, Ruben.

Ruben: En voor de luisteraars thuis: alles rustig nalezen? Dat kan gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!