Samenleven met de piep: Michel over tinnitus

Eva: Stel je voor: een loeiharde, sissende toon in je oren die nóóit meer weggaat. Dag en nacht, zeven dagen per week. Meer dan een miljoen Nederlanders hebben last van tinnitus, en voor velen is het een dagelijkse strijd tegen de waanzin.

Eva: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Michel, zesenveertig jaar oud en grafisch ontwerper. Zeven jaar geleden werd hij wakker met een harde fluittoon in zijn linkeroor. Michel, ontzettend fijn dat je er bent om jouw verhaal te delen.

Michel: Dank je wel, Eva. Fijn om hier te zijn en erover te praten.

Eva: Neem ons eens mee terug naar die ochtend, zeven jaar geleden. Je werd wakker, en toen?

Michel: Ja, dat staat echt in mijn geheugen gegrift. Het was een zondagochtend na een concert. Ik dacht eerst nog: ah, die bekende piep, dat trekt wel weg. Dat had ik wel vaker gehad na een avondje stappen. Maar na drie dagen zat die toon er nóg. Een harde, mechanische fluittoon. Alsof er een oude televisie constant aan staat vlak naast je hoofd. [sighs] Toen sloeg de paniek wel echt toe, ja.

Eva: De paniek sloeg toe... Wat doe je op zo'n moment? Ga je meteen naar de huisarts?

Michel: Ja, natuurlijk. Je hoopt op een snelle oplossing. Een pilletje, een uitspuitbeurt van de oren, zoiets. Maar de huisarts was heel eerlijk en zei eigenlijk vrij snel: "Michel, hier is geen medicijn voor. Je zult ermee moeten leren leven." En toen stortte mijn wereld echt wel even in. Leren leven met dit geluid? Ik dacht dat ik gek zou worden.

Eva: Dat kan ik me zo goed voorstellen. Want geluid kun je normaal gesproken uitzetten, of je kunt weglopen. Maar dit zit ín je hoofd. Wat deed dat met je mentale gezondheid in die eerste maanden?

Michel: Nou... het slokte echt alles op. Ik kon me niet meer concentreren op mijn werk als ontwerper. Thuis was ik prikkelbaar tegen mijn gezin. En het ergste was de nacht. Zodra het om me heen stil werd, leek die piep alleen maar luider te worden. Ik sliep bijna niet meer. Ik raakte in een soort vicieuze cirkel van stress, vermoeidheid en nóg meer focus op dat geluid. Want hoe meer stress je hebt, hoe harder die piep lijkt te klinken.

Eva: Je vecht er eigenlijk constant tegen, hè? Je bent de hele dag bezig met dat geluid te haten.

Michel: Precies dat. Het was echt een gevecht. Ik zocht urenlang op internet naar wondermiddeltjes, dure therapieën, speciale diëten... Je grijpt werkelijk alles aan. Maar niets hielp. Pas toen ik mentaal helemaal aan de grond zat, besefte ik dat dit gevecht me juist kapotmaakte. De weerstand tegen het geluid was vermoeiender dan het geluid zelf.

Eva: Hm... De weerstand was vermoeiender dan het geluid zelf. Dat vind ik een heel mooie, maar ook heftige realisatie. Hoe ben je die weerstand gaan loslaten? Want dat klinkt makkelijker gezegd dan gedaan.

Michel: Oh, dat was een heel lang en pijnlijk proces, hoor. Het begon met cognitieve gedragstherapie, specifiek gericht op tinnitus. Daar leerde ik dat mijn hersenen die piep zagen als een 'gevaar'. En als je hersenen iets als gevaar zien, gaan ze er juist extra scherp op letten. Net alsof er een inbreker in je huis is; dan hoor je elk klein kraakje.

Eva: Ja, je zintuigen staan dan helemaal op scherp.

Michel: Precies! Mijn doel moest dus niet zijn om de piep weg te krijgen – want dat kan simpelweg niet – maar om mijn hersenen te leren dat het geluid 'veilig' is. Dat het er mag zijn. Ik moest stoppen met het geluid te analyseren of te beoordelen.

Eva: En hoe doe je dat concreet in de praktijk? Want die piep is er nog steeds.

Michel: Klopt, hij is er nu ook, terwijl we hier praten. Maar ik reageer er emotioneel anders op. Vroeger dacht ik bij de piep: "Oh nee, daar gaan we weer, mijn dag is verpest." Nu denk ik: "Ah, de piep is er weer. Oké, dat mag." Ik geef het geen lading meer. Ik ben ook mindfulness gaan doen. Leren om te gaan met wat er is, zonder oordeel. Dat heeft me echt gered.

Eva: Wat ongelooflijk knap dat je die omslag hebt kunnen maken. Heeft het je relatie met stilte ook veranderd? Want stilte is voor veel mensen iets heerlijks, maar voor jou was het juist de vijand.

Michel: Ja, dat klopt helemaal. In het begin vermeed ik de stilte juist. Ik had altijd wel een ventilator aan staan, of zachte natuurgeluiden op de achtergrond om de piep te maskeren. Maar op een gegeven moment dacht ik: ik kan niet mijn hele leven blijven wegrennen voor de stilte. Dus ik ben juist de stilte weer gaan opzoeken. Heel langzaam. En nu... nu kan ik weer genieten van een moment van rust, ook al hoor ik die toon. Het is alsof de piep naar de achtergrond is verschoven. Het is een soort behangetje geworden. Het is er wel, maar ik kijk er niet de hele tijd naar.

Eva: Een behangetje... dat is een mooie metafoor. En hoe gaat het nu met je werk en je gezin? Heb je je oude leven weer een beetje terug?

Michel: Ja, eigenlijk wel. Ik kan weer volop genieten. En het rare is... ik leef nu in sommige opzichten zelfs gezonder dan vóór de tinnitus. Omdat ik weet dat stress mijn tinnitus verergert, ben ik veel strenger geworden in het bewaken van mijn grenzen. Ik werk minder over, ik sport regelmatiger en ik neem echt de tijd om te ontspannen. Mijn lichaam geeft me via die piep heel direct feedback als ik te ver ga. Het is een soort ingebouwde stressmeter geworden.

Eva: Wat bijzonder hoe zoiets negatiefs dan uiteindelijk toch een soort kompas is geworden voor een gezonder leven. Michel, we naderen alweer het einde van ons gesprek. Wat zou jij de luisteraars die misschien ook met oorsuizen kampen, of met een andere chronische klacht, willen meegeven?

Michel: Ik zou willen zeggen: stop met het gevecht. Het klinkt misschien als opgeven, maar acceptatie is juist heel actief. Het is stoppen met vechten tegen de realiteit. Zoek hulp, praat erover en weet dat je hersenen ongelooflijk flexibel zijn. Ze kunnen leren om dit geluid naar de achtergrond te filteren. Er is echt weer ruimte voor geluk, ook met een piep.

Eva: Dank je wel, Michel. Wat een ontzettend inspirerend en hoopvol verhaal. Fijn dat je hier was.

Michel: Heel graag gedaan, Eva. Bedankt voor de uitnodiging.

Eva: En voor jou, lieve luisteraar: dank je wel voor het luisteren naar TalkDutch. Hopelijk heeft het verhaal van Michel je geïnspireerd om ook eens anders te kijken naar de uitdagingen in je eigen leven. Wil je de tekst van dit gesprek nog eens rustig nalezen? Het hele transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!